Shloka 55
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
कल्पान्ते ऽभ्युदितस्येव मण्डलं परिवेषितम् / कल्पान्ताग्नसमज्वालाभीषणं स्फुरतो वपुः
Transliteration
kalpānte 'bhyuditasyeva maṇḍalaṃ pariveṣitam / kalpāntāgnasamajvālābhīṣaṇaṃ sphurato vapuḥ
Translation
Es war wie die Sonnenscheibe, die am Ende eines Kalpa aufgeht, von einem Halo umgeben. Sein flackernd leuchtender Leib war furchtbar wie die Flammen des Weltenbrandes.
Word by Word
कल्पान्तेat the end of an aeon
कल्पान्ते:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प-अन्त (प्रातिपदिक; components: कल्प + अन्त)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अभ्युदितस्यof (one) risen/appeared
अभ्युदितस्य:
उपमान-सम्बन्ध (genitive with iva)
TypeAdjective
Rootअभि-उद्-इ (धातु) → अभ्युदित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
इवlike
इव:
उपमानसूचक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
मण्डलम्disk, orb
मण्डलम्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here प्रथमा (subject)
परिवेषितम्surrounded, encircled
परिवेषितम्:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootपरि-वे-ष् (धातु) → परिवेषित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषण
कल्पान्ताग्नसमज्वालाभीषणम्terrifying with flames like the fire at the end of an aeon
कल्पान्ताग्नसमज्वालाभीषणम्:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootकल्पान्त-अग्नि-समज्वाला-भीषण (प्रातिपदिक; components: कल्पान्त + अग्नि + समज्वाला + भीषण)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
स्फुरतःof (one) flashing, quivering
स्फुरतः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootस्फुर् (धातु) → स्फुरत् (कृदन्त-प्रातिपदिक, शतृ/Pres. act. ptc.)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त; 'of (him/it) flashing'
वपुःbody, form
वपुः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन