Shloka 43
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
पिण्डोदकविहीनानामिह लोके महामुने / विद्यते पितृसालोक्यं न खलु श्रुतिचोदितम्
Transliteration
piṇḍodakavihīnānāmiha loke mahāmune / vidyate pitṛsālokyaṃ na khalu śruticoditam
Translation
O großer Muni, in dieser Welt erlangen jene, denen Piṇḍa- und Udaka-Gaben fehlen, keine Gemeinschaft mit der Welt der Pitṛ; auch die Śruti gebietet es nicht.
Word by Word
पिण्डोदकविहीनानाम्of those devoid of piṇḍa and water offerings
पिण्डोदकविहीनानाम्:
सम्बन्ध (Genitive; of those...)
TypeAdjective
Rootपिण्ड + उदक + विहीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-समूह (context: persons); षष्ठी, बहुवचन; समास: पिण्डोदकेन विहीनाः (तृतीया-तत्पुरुष) तेषाम्
इहhere
इह:
अधिकरण (Adverbial locus)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक अव्यय (here/in this world)
लोकेin the world
लोके:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
महामुनेO great sage
महामुने:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन; समास: महान् मुनिः (कर्मधारय)
विद्यतेexists/is found
विद्यते:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; भावे प्रयोग (exists/is found)
पितृसालोक्यम्sharing the world/realm of the Pitṛs
पितृसालोक्यम्:
कर्ता (Subject of 'vidyate')
TypeNoun
Rootपितृ + सालोक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; समास: पितॄणां सालोक्यम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
नnot
न:
सम्बन्ध (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation)
खलुindeed
खलु:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootखलु (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle: indeed/surely)
श्रुतिचोदितम्enjoined by scripture
श्रुतिचोदितम्:
कर्ता-विशेषण (Predicate adjective to implied 'is')
TypeAdjective
Rootश्रुति + चोदित (प्रातिपदिक; कृदन्त from चुद्/चोद् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); समास: श्रुत्या चोदितम् (तृतीया-तत्पुरुष)