Shloka 20
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
तं ध्यानयुक्तं सदसि समासीनमवाङ्मुखम् / वसिष्ठः प्राह राजानं सांत्वयन्देशकालवित्
Transliteration
taṃ dhyānayuktaṃ sadasi samāsīnamavāṅmukham / vasiṣṭhaḥ prāha rājānaṃ sāṃtvayandeśakālavit
Translation
Als Vasiṣṭha den König in der Versammlung sah, in Meditation versunken und mit gesenktem Blick, sprach er—kundig von Ort und Zeit—tröstend zu ihm.
Word by Word
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक, सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम-प्रयोग
dhyāna-yuktamabsorbed in meditation
dhyāna-yuktam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdhyāna (प्रातिपदिक) + yukta (युज्-धातु, क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिकरूप)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुषः—'ध्यानं युक्तः' (engaged in meditation)
sadasiin the assembly
sadasi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsadas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
sam-āsīnamseated
sam-āsīnam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootā-√sad (धातु) + क्त (past participle)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP)
avāk-mukhamdown-faced; with lowered face
avāk-mukham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootavāk (अव्यय) + mukha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुषः—'अवाक् मुखं यस्य' (with face downcast)
vasiṣṭhaḥVasiṣṭha
vasiṣṭhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvasiṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
prāhasaid
prāha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√ah (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
rājānamto the king
rājānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
sāṃtvayanconsoling
sāṃtvayan:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootsam-√tvai / √tvi (धातु) + शतृ (present participle)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे—'सान्त्वयन्' (while consoling)
deśa-kāla-vitknower of proper place and time
deśa-kāla-vit:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdeśa (प्रातिपदिक) + kāla (प्रातिपदिक) + vit (विद्-धातु से 'वित्' प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः—'देशकालं वेत्ति' (knower of place and time)