Shloka 12
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
इति कृत्वा मतिं सर्वे सागराः क्रूरनिश्चयाः / निचख्नुर्भूमिमंबोधेस्तटा दारभ्य सर्वतः
Transliteration
iti kṛtvā matiṃ sarve sāgarāḥ krūraniścayāḥ / nicakhnurbhūmimaṃbodhestaṭā dārabhya sarvataḥ
Translation
So fassten sie den Entschluss, von grausamer Entschiedenheit, und begannen vom Meeresufer aus überall die Erde aufzugraben.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), ‘having done/made’
मतिम्an intention/resolve
मतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुँलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/कर्ता), बहुवचन; विशेषण
सागराःthe sons of Sagara / Sagaras
सागराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुँलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/कर्ता), बहुवचन
क्रूर-निश्चयाःof cruel resolve
क्रूर-निश्चयाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रूर (प्रातिपदिक) + निश्चय (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुँलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
निचख्नुःthey dug
निचख्नुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-खन् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
भूमिम्the earth/ground
भूमिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन
अम्बोधेःof the ocean
अम्बोधेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअम्बोधि (प्रातिपदिक)
Formपुँलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (6th/सम्बन्ध), एकवचन
तटात्from the shore/bank
तटात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतट (प्रातिपदिक)
Formपुँलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (5th/अपादान), एकवचन
आरभ्यstarting (from)
आरभ्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ-रभ् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), ‘starting from’
सर्वतःon all sides; everywhere
सर्वतः:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय, दिशार्थक/पर्याय (adverb of direction/extent)