Shloka 66
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
बहुशो निकृतास्तेन गत्वा राज्ञे व्यजिज्ञापन् / राजा च तदुपश्रुत्य तमाहूय प्रयत्नतः
Transliteration
bahuśo nikṛtāstena gatvā rājñe vyajijñāpan / rājā ca tadupaśrutya tamāhūya prayatnataḥ
Translation
Nachdem sie vielfach von ihm misshandelt worden waren, gingen sie zum König und berichteten es. Als der König das hörte, ließ er ihn unter Mühen rufen.
Word by Word
बहुशःmany times
बहुशः:
क्रियाविशेषण (Frequency)
TypeIndeclinable
Rootबहुशः (अव्यय)
Formअव्यय, आवृत्तिवाचक क्रियाविशेषण
निकृताः(they) deceived/cheated
निकृताः:
कर्तृ (Kartā/Subject)
TypeAdjective
Rootनि-कृ (धातु)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘deceived/cheated’
तेनby him
तेन:
करण/कर्तृ (Agent/Instrument in passive sense)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया एकवचन; Instrumental singular
गत्वाhaving gone
गत्वा:
पूर्वकालिक क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeIndeclinable
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having gone’
राज्ञेto the king
राज्ञे:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी एकवचन; Dative singular
व्यजिज्ञापन्informed/reported
व्यजिज्ञापन्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा (धातु) (causative: ज्ञापयति)
Formलङ् (imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; causative stem (ज्ञाप्) with वि-; 3rd pl imperfect
राजाthe king
राजा:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; Nominative singular
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
तत्that (report)
तत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; Accusative singular (object of hearing)
उपश्रुत्यhaving heard
उपश्रुत्य:
पूर्वकालिक क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeIndeclinable
Rootउप-श्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having heard’
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; Accusative singular
आहूयhaving summoned
आहूय:
पूर्वकालिक क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeIndeclinable
Rootआ-ह्वा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having summoned’
प्रयत्नतःcarefully/earnestly
प्रयत्नतः:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb); ‘with effort/carefully’