Shloka 40
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
तज्ज्ञात्वा भगवानौर्वस्तत्रागच्छद्यदृच्छया / सम्यक् संभावितो राज्ञा तमुवाच त्वरान्वितः
Transliteration
tajjñātvā bhagavānaurvastatrāgacchadyadṛcchayā / samyak saṃbhāvito rājñā tamuvāca tvarānvitaḥ
Translation
Als er dies erfuhr, kam der erhabene Aurva gleichsam zufällig dorthin; vom König gebührend geehrt, sprach er hastig zu ihm.
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (object of knowing)
ज्ञात्वाhaving learned
ज्ञात्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), ‘having known’
भगवान्the venerable one
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
और्वःAurva
और्वः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऔर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (proper name/apposition to bhagavān)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
आगच्छत्came
आगच्छत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यदृच्छयाby chance
यदृच्छया:
Hetu/Karana (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootयदृच्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘by chance’
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
संभावितःhonoured
संभावितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + भाव् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘honoured/received’
राज्ञाby the king
राज्ञा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्वरा-अन्वितःendowed with haste
त्वरा-अन्वितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्वरा (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (त्वरया अन्वितः)