Shloka 7
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
अनाश्रमी द्विजः कश्चिन्न बभूव तदाभुवि / प्रजानां सर्ववर्णेषु प्रारंभाः फलदायिनः
Transliteration
anāśramī dvijaḥ kaścinna babhūva tadābhuvi / prajānāṃ sarvavarṇeṣu prāraṃbhāḥ phaladāyinaḥ
Translation
Damals gab es auf jener Erde keinen einzigen Dvija ohne Āśrama; und bei den Menschen aller Varṇa waren alle begonnenen Vorhaben fruchtbringend.
Word by Word
अनाश्रमीwithout an āśrama (stage of life)
अनाश्रमी:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootअनाश्रमिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-समासपूर्वक विशेषण (‘आश्रम-रहित’)
द्विजःa twice-born (brahmin etc.)
द्विजः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कश्चित्anyone; someone
कश्चित्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम (indefinite pronoun)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
बभूवbecame; existed
बभूव:
Kriya (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण/time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
प्रजानाम्of the people
प्रजानाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
सर्वall
सर्व:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; विशेषण; समासाङ्ग
वर्णेषुamong the social classes
वर्णेषु:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
प्रारम्भाःundertakings; enterprises
प्रारम्भाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रारम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
फलfruit; result
फल:
Samasa-anga (समासाङ्ग/member)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासाङ्ग
दायिनःresult-giving; fruitful
दायिनः:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) + इनि (कृदन्त)
Formइनिन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (agentive: ‘giver’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (प्रारम्भाः इति)