Shloka 55
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
पूर्वमेवाहमश्रौषं विजित्य सकलां महीम् / सबलोनगरीं प्राप्तः कृतदारो भवानिति
Transliteration
pūrvamevāhamaśrauṣaṃ vijitya sakalāṃ mahīm / sabalonagarīṃ prāptaḥ kṛtadāro bhavāniti
Translation
Ich hatte schon zuvor gehört, dass du, nachdem du die ganze Erde bezwungen hast, mit deinem Heer in die Stadt gelangt und bereits vermählt bist.
Word by Word
pūrvamformerly, earlier
pūrvam:
Sambandha (सम्बन्ध/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb), कालवाचक (temporal: formerly/before)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थ (emphasis)
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम
aśrauṣamI heard
aśrauṣam:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formलुङ् लकार (Aorist/परोक्षभूत), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
vijityahaving conquered
vijitya:
Purvakala (पूर्वकाल/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootvi√ji (धातु)
Formकृदन्त—ल्यप् (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having done)
sakalāmentire
sakalām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsakala (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण
mahīmthe earth
mahīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
sa-bala-nagarīmthe city along with its army
sa-bala-nagarīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsa (सह/सम्-प्रातिपदिक) + bala + nagarī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/समासार्थ: 'with army (and) city' (सह-सम्बन्ध)
prāptaḥhaving reached, arrived
prāptaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpra√āp (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past active participle in sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
kṛta-dāraḥmarried (having taken a wife)
kṛta-dāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta + dāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: 'made (one's) marriage' = married
bhavānyou (honorific)
bhavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhavat (प्रातिपदिक/सर्वनामवत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम (honorific 'you')
itithus, that
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसमाप्ति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, इति-उक्त्यर्थ (quotative particle)