Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः

Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu

दत्त्वा चाभिमतं तस्मै तत्रेवान्तरधादथ / सो ऽपि दैत्यस्तदा सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्

dattvā cābhimataṃ tasmai tatrevāntaradhādatha / so 'pi daityastadā sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam

Nachdem er ihm die gewünschte Gabe gewährt hatte, verschwand Brahmā sogleich an Ort und Stelle. Da schaute jener Daitya auf die ganze Welt, das Unbewegte und das Bewegte.

दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अभिमतम्the desired (boon)
अभिमतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअभिमत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; ‘desired (thing)’
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th case), एकवचन; dative
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
एवindeed
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphasis)
अन्तरधात्disappeared
अन्तरधात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअन्तर्धा (धातु)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अथthen
अथ:
Sambandha (अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक निपात (also/even)
दैत्यःthe Daitya (demon)
दैत्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘जगत्’)
जगत्world
जगत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
स्थावरजङ्गमम्immobile and mobile (beings)
स्थावरजङ्गमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थावर (प्रातिपदिक) + जङ्गम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (स्थावरं च जङ्गमं च) विशेषणम् ‘जगत्’