Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः

Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu

भवन्तु वशगाः सर्वे मत्समीपानुभोजनाः / आर्द्रशुष्कैरवध्यश्च दिवा रात्रौ तथैव च / एवमुक्तस्तदा ब्रह्मानुजज्ञे सांतरं वरम्

bhavantu vaśagāḥ sarve matsamīpānubhojanāḥ / ārdraśuṣkairavadhyaśca divā rātrau tathaiva ca / evamuktastadā brahmānujajñe sāṃtaraṃ varam

Mögen alle mir untertan sein und in meiner Nähe genießen; möge ich weder durch Nasses noch durch Trockenes, weder bei Tag noch bei Nacht getötet werden — so sprach er, und Brahmā gewährte einen Segen mit begrenzenden Bedingungen.

bhavantulet them be
bhavantu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
FormImperative (लोट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
vaśa-gāḥsubmissive, under control
vaśa-gāḥ:
Karta-guṇa (कर्तृगुण)
TypeAdjective
Rootvaśa + ga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); tatpuruṣa: vaśa-gā (gone under control)
sarveall
sarve:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); qualifies implied ‘they’
mat-samīpa-anubhojanāḥpartaking (food) near me / eating in my presence
mat-samīpa-anubhojanāḥ:
Karta-guṇa (कर्तृगुण)
TypeAdjective
Rootmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + samīpa + anubhojana (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); tatpuruṣa chain: mat-samīpa (near me) + anubhojana (eating/partaking after/along with)
ārdra-śuṣkaiḥby wet and dry (things)
ārdra-śuṣkaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootārdra + śuṣka (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग; as pair), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); dvandva: ‘wet and dry (things)’
avadhyaḥnot to be slain, invulnerable
avadhyaḥ:
Karta-guṇa (कर्तृगुण)
TypeAdjective
Roota- + vadhya (√vadh धातु + यत्; कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); predicate adjective (I am/shall be invulnerable)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक)
divāby day
divā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootdivā (अव्यय)
FormAdverb (कालवाचक अव्यय)
rātrauat night
rātrau:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootrātri (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); used adverbially
tathāthus, likewise
tathā:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
evaindeed
eva:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक)
evamthus
evam:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
uktaḥhaving been spoken (so)
uktaḥ:
Karta (कर्ता) (of passive sense: ‘having been spoken’)
TypeAdjective
Rootvac (धातु) + ta (क्त; कृदन्त)
FormPast participle (क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormTemporal adverb (कालवाचक अव्यय)
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
anujajñegranted/assented
anujajñe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootanu-√jñā (ज्ञा-धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
sāntaramwith an exception/condition
sāntaram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa-antara (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: sa-antara (with an interval/exception)
varamboon
varam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)