Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return

प्रीत्याहमागतो द्रष्टुमिदानीं राजसत्तम / जैमिनिरुवाच वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु सगरस्तालजङ्घजित्

prītyāhamāgato draṣṭumidānīṃ rājasattama / jaiminiruvāca vasiṣṭhenaivamuktastu sagarastālajaṅghajit

O Bester der Könige, aus Zuneigung bin ich jetzt gekommen, dich zu sehen. Jaimini sprach: Als Vasiṣṭha so geredet hatte, antwortete Sagara, der Bezwinger Tālajaṅghas…

prītyāout of affection
prītyā:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootprīti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental (तृतीया/3), Singular
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun, Nominative (प्रथमा/1), Singular
āgataḥhave come
āgataḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootāgata (कृदन्त, गम्-धातु)
FormPast passive participle (क्त) of √gam with prefix ā-; Masculine, Nominative, Singular; used predicatively with aham
draṣṭumto see
draṣṭum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश् धातु)
FormInfinitive (तुमुन्): 'to see'
idānīmnow
idānīm:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootidānīm (अव्यय)
FormIndeclinable adverb (कालवाचक)
rāja-sattamaO best of kings
rāja-sattama:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक) + sat-tama (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya: 'श्रेष्ठः राजा' (best king); Masculine, Vocative (सम्बोधन/8), Singular
jaiminiḥJaimini
jaiminiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjaimini (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच् धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular, Parasmaipada
vasiṣṭhenaby Vasiṣṭha
vasiṣṭhena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvasiṣṭha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (तृतीया/3), Singular
evamthus
evam:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormIndeclinable adverb (प्रकारवाचक)
uktaḥaddressed/spoken to
uktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootukta (कृदन्त, वच्-धातु)
FormPast passive participle (क्त) of √vac; Masculine, Nominative, Singular; qualifying sagaraḥ
tuthen/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormIndeclinable particle (निपात), contrast/emphasis
sagaraḥSagara
sagaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsagara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
tāla-jaṅgha-jitconqueror of Tāla-jaṅgha
tāla-jaṅgha-jit:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottāla (प्रातिपदिक) + jaṅghā (प्रातिपदिक) + jit (प्रातिपदिक/कृदन्त from √ji)
FormTatpuruṣa epithet: 'tālajaṅghān jitavān' (conqueror of Tāla-jaṅgha); Masculine, Nominative, Singular; apposition to sagaraḥ