Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 46
Vasiṣṭha-gamana
Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara
Devanagari script
कृत्वा संस्थाप्य समये जीवतस्तान्व्य सर्जयत् / ततस्ते रिपवस्तस्य त्यक्तस्वाचारलक्षणाः
Transliteration
kṛtvā saṃsthāpya samaye jīvatastānvya sarjayat / tataste ripavastasya tyaktasvācāralakṣaṇāḥ
Translation
Nachdem er zu jener Zeit die Bedingungen festgelegt hatte, ließ er sie lebend gehen. Da gaben jene Feinde von ihm ihre eigenen Rituale und charakteristischen Verhaltensweisen auf.
Word by Word
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
पूर्वकाल (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), from √कृ; ‘having done’
संस्थाप्यhaving established
संस्थाप्य:
पूर्वकाल (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-स्था (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), from √स्था with उपसर्ग सम्; ‘having established/installed’
समयेat the proper time
समये:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootसमय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘in/at the time’
जीवतस्of the two living (ones)
जीवतस्:
सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī-sambandha/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootजीवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; ‘of the two living (sons/men)’
तान्them
तान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; ‘them’
वैindeed
वै:
सम्बन्ध-निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis/assertion
सर्जयत्created
सर्जयत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘he created/produced’
ततःthen
ततः:
कालाधिकरण (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘then/from that’
तेthey
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘they’
रिपवःenemies
रिपवः:
कर्ता (Karta/Subject, apposition to ते)
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘enemies’
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; ‘of him/of that (king)’
त्यक्त-स्व-आचार-लक्षणाःhaving abandoned their own codes of conduct
त्यक्त-स्व-आचार-लक्षणाः:
विशेषण (Adjective of ते/रिपवः)
TypeAdjective
Rootत्यक्त (√त्यज्, कृदन्त) + स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आचार (प्रातिपदिक) + लक्षण (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीह्यर्थे तत्पुरुषसमास (describing ‘they’): पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘whose own conduct-marks are abandoned’