Shloka 26
Bhārgava’s Resolve after His Father’s Slaying
Parashurama’s Vow against the Kshatriyas
Devanagari script
दह्यमानां पुरीं दृष्ट्वा प्राणत्राणपरायणः / जीवनाय जगामाशु वीतिहोत्रो भयातुरः
Transliteration
dahyamānāṃ purīṃ dṛṣṭvā prāṇatrāṇaparāyaṇaḥ / jīvanāya jagāmāśu vītihotro bhayāturaḥ
Translation
Als er die brennende Stadt sah, eilte Vītihotra, ganz auf Lebensrettung bedacht und von Furcht gequält, rasch davon, um zu überleben.
Word by Word
दह्यमानाम्being burned
दह्यमानाम्:
कर्म (Karma/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootदह् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शानच्/मान (Present passive participle), स्त्रीलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; meaning: being burned
पुरीम्the city
पुरीम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (पूर्वकर्म/Absolutive)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; meaning: having seen
प्राणत्राणपरायणःintent on saving his life
प्राणत्राणपरायणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootप्राण + त्राण + परायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (षष्ठी/उपपदभाव: प्राणानां त्राणे परायणः—devoted to saving life)
जीवनायfor survival
जीवनाय:
सम्प्रदान (Sampradāna/Purpose-Dative)
TypeNoun
Rootजीवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
जगामwent
जगाम:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
आशुquickly
आशु:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: quickly)
वीतिहोत्रःVītihotra
वीतिहोत्रः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवीति + होत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; व्यक्तिनाम (proper name)
भयातुरःdistressed with fear
भयातुरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootभय + आतुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (तृतीया-तत्पुरुष: भयेन आतुरः)