Shloka 60
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
तेन शूलप्रहारेण व्यथितो भार्गवस्तदा / मूर्च्छामवाप राजेन्द्र पपात च हरिं स्मरन्
Transliteration
tena śūlaprahāreṇa vyathito bhārgavastadā / mūrcchāmavāpa rājendra papāta ca hariṃ smaran
Translation
Von jenem Dreizackhieb gepeinigt, wurde Bhārgava damals ohnmächtig, o König; und er stürzte zu Boden, während er Hari gedachte.
Word by Word
तेनby that
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; सर्वनाम
शूल-प्रहारेणby the spear-strike
शूल-प्रहारेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक) + प्रहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शूलस्य प्रहारः)
व्यथितःafflicted, pained
व्यथितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootव्यथ् (धातु) → व्यथित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
भार्गवःBhārgava (Paraśurāma)
भार्गवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
मूर्च्छाम्fainting, swoon
मूर्च्छाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमूर्च्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), एकवचन
अवापattained, fell into
अवाप:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु) उपसर्गः अव-
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; कर्मधारयः (राजा एव इन्द्रः)
पपातfell down
पपात:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
हरिम्Hari (Viṣṇu)
हरिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), एकवचन
स्मरन्remembering
स्मरन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मरन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (concomitant action)