Shloka 46
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
Devanagari script
किरन्तमाजौ प्रसभं सुमोच नारायणास्त्रं विधिमन्त्रयुक्तम् / नारायणास्त्रे भृगुणा प्रयुक्ते रामेण राजन्नृपतेर्वधाय
Transliteration
kirantamājau prasabhaṃ sumoca nārāyaṇāstraṃ vidhimantrayuktam / nārāyaṇāstre bhṛguṇā prayukte rāmeṇa rājannṛpatervadhāya
Translation
Im Kampf, gegen den, der ungestüm Pfeile streute, entließ Rāma das Nārāyaṇa-Astra, verbunden mit Ritus und Mantra. O König, dieses von Bhṛgu verliehene Nārāyaṇa-Astra setzte Rāma ein, um jenen Herrscher zu töten.
Word by Word
किरन्तम्scattering
किरन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootकॄ (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘(him) who was scattering’
आजौin battle
आजौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
प्रसभम्violently/forcibly
प्रसभम्:
—
TypeIndeclinable
Rootप्रसभ (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
सुमोचhe released well/fully
सुमोच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्; उपसर्ग: सु-
नारायणNarayana
नारायण:
—
TypeNoun
Rootनारायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद
अस्त्रम्the Narayana-weapon
अस्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: नारायण-अस्त्रम्
विधिrite/procedure
विधि:
—
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद
मन्त्रmantra
मन्त्र:
—
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद
युक्तम्endowed with rite and mantra
युक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootयुक्त (कृदन्त; युज् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); तत्पुरुषः: विधि-मन्त्र-युक्तम्
नारायणास्त्रेin/with the Narayana-weapon
नारायणास्त्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनारायणास्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः: नारायण-अस्त्रे
भृगुणाby Bhṛgu
भृगुणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्ता-निर्देश), एकवचन
प्रयुक्तेhaving been employed
प्रयुक्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootप्र+युज् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘when/after it was employed’
रामेणby Rama
रामेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
नृपतेःof the king
नृपतेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
वधायfor the killing
वधाय:
Prayojana (प्रयोजन/चतुर्थी)
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (प्रयोजन), एकवचन