Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

Agastya’s Instruction on Bhakti and Mantra-Siddhi; Descent to Pātāla and the Hearing of Vaiṣṇavī Kathā

एवं नमस्कृत्य फणीश पादयोर्मनो विधायाखिलकामपूरयोः / प्रदक्षिणीकृत्य धराधराधरं सर्वे वयं स्वावसथानुपागताः

evaṃ namaskṛtya phaṇīśa pādayormano vidhāyākhilakāmapūrayoḥ / pradakṣiṇīkṛtya dharādharādharaṃ sarve vayaṃ svāvasathānupāgatāḥ

So verneigten wir uns vor den Füßen des Herrn der Schlangen, richteten den Geist auf jene Füße, die alle Wünsche erfüllen, und nachdem wir Śeṣa, den Träger von Bergen und Erde, in Pradakṣiṇā umschritten hatten, kehrten wir alle in unsere Wohnstätten zurück.

evamthus
evam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (प्रकारवाचक) 'thus'
namaskṛtyahaving bowed
namaskṛtya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootnamas + kṛ (धातु)
FormAbsolutive (ktvā/ल्यप्), gerund; 'having saluted'
phaṇīśaO lord of serpents
phaṇīśa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootphaṇin + īśa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana; tatpuruṣa: phaṇinām īśaḥ (lord of serpents)
pādayoḥat (his) two feet
pādayoḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpāda (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī/Saptamī vibhakti (genitive/locative), Dvivacana; here with mano vidhāya → Saptamī (locative): 'at the feet'
manaḥmind
manaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsaka, Dvitīyā (accusative), Ekavacana
vidhāyahaving fixed
vidhāya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootvi + dhā (धातु)
FormAbsolutive (ktvā/ल्यप्), gerund; 'having placed/fixed'
akhila-kāma-pūrayoḥof/at the two fulfillers of all desires
akhila-kāma-pūrayoḥ:
Sambandha/Adhikaraṇa (सम्बन्ध/अधिकरण)
TypeNoun
Rootakhila (प्रातिपदिक) + kāma (प्रातिपदिक) + pūra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī/Saptamī, Dvivacana; tatpuruṣa: akhilān kāmān pūrayataḥ (the two fulfillers of all desires)
pradakṣiṇīkṛtyahaving circumambulated
pradakṣiṇīkṛtya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootpradakṣiṇī + kṛ (धातु)
FormAbsolutive (ktvā/ल्यप्), gerund; 'having circumambulated'
dharā-dhara-adharamthe supporter of the earth-bearers
dharā-dhara-adharam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdharā (प्रातिपदिक) + dhara (प्रातिपदिक) + adhara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (accusative), Ekavacana; tatpuruṣa: dharādharaḥ (mountain) + adhara (support/base); epithet of Śeṣa as 'support of the earth-supporters (mountains)'
sarveall
sarve:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (nominative), Bahuvacana
vayamwe
vayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Prathamā, Bahuvacana
sva-āvasathāntheir own dwellings
sva-āvasathān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + āvasatha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (accusative), Bahuvacana; karmadhāraya: svāḥ āvasathāḥ (one's own abodes)
upāgatāḥreturned / came
upāgatāḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa + gam (धातु)
FormKta (past passive participle), Puṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; with vayam → 'we had come/returned'