Shloka 16
Kārttavīrya–Paraśurāma-saṅgrāma-kathā
Sagara’s Inquiry and Vasiṣṭha’s Account
Devanagari script
अकृतव्रणसंयुक्तं तस्थौ दूरकृतेक्षणः / स चिन्तयामास तदा शङ्कितो भृगुनन्दनात्
Transliteration
akṛtavraṇasaṃyuktaṃ tasthau dūrakṛtekṣaṇaḥ / sa cintayāmāsa tadā śaṅkito bhṛgunandanāt
Translation
Aus der Ferne blickte er hin und sah (Rama) ohne jede Wunde; da blieb er stehen. Dann begann er, vom Sohn Bhṛgus verunsichert, nachzusinnen.
Word by Word
akṛta-vraṇa-saṃyuktamunwounded / not bearing a wound
akṛta-vraṇa-saṃyuktam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-kṛta (प्रातिपदिक) + vraṇa (प्रातिपदिक) + saṃyukta (प्रातिपदिक; saṃ-√yuj + kta)
Formनञ्-पूर्वक तत्पुरुष-समास (multi-member): अकृतः व्रणः यस्मिन्/अकृतव्रणेन संयुक्तम्; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘rāmam’ इत्यस्य विशेषण
tasthaustood
tasthau:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√sthā (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
dūra-kṛta-īkṣaṇaḥone whose gaze was cast from afar (watching from a distance)
dūra-kṛta-īkṣaṇaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdūra (प्रातिपदिक) + kṛta (प्रातिपदिक; √kṛ + kta) + īkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास: दूरं कृतं ईक्षणं यस्य सः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘vyādhaḥ’ इत्यस्य विशेषण
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
cintayāmāsathought, reflected
cintayāmāsa:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√cint (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘he thought/reflected’
tadāthen
tadā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण
śaṅkitaḥapprehensive, suspicious
śaṅkitaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Root√śaṅk (धातु) + kta (कृत्)
Formक्तान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘apprehensive’
bhṛgu-nandanātfrom (fear of) Bhṛgu’s son (Rama)
bhṛgu-nandanāt:
Apādāna (अपादान/Source-cause; ‘from/owing to’)
TypeNoun
Rootbhṛgu (प्रातिपदिक) + nandana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: भृगोः नन्दनः; पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन