Shloka 24
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
क्रोडे दुर्गां शतभुजां दृष्ट्वा नत्वाथ तामपि / स्तोतुं प्रचक्रमे विद्वान्गिरा गद्गदया विभुम्
Transliteration
kroḍe durgāṃ śatabhujāṃ dṛṣṭvā natvātha tāmapi / stotuṃ pracakrame vidvāngirā gadgadayā vibhum
Translation
Als er Durgā mit hundert Armen auf dem Schoß erblickte, verneigte er sich auch vor ihr; dann begann der weise Rāma, den Erhabenen mit stockender, ergriffener Stimme zu preisen.
Word by Word
क्रोडेin (his) lap
क्रोडे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootक्रोड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
दुर्गाम्Durgā
दुर्गाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदुर्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शतभुजाम्hundred-armed
शतभुजाम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशत + भुज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (शतं भुजाः यस्याः) विशेषणम् ‘दुर्गाम्’
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव
नत्वाhaving bowed
नत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (particle: then/thereupon)
ताम्her
ताम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (particle: also/even)
स्तोतुम्to praise
स्तोतुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), अव्ययभाव
प्रचक्रमेbegan; set about
प्रचक्रमे:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootप्र + क्रम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदी; ‘प्रचक्रमे’ = began/undertook
विद्वान्the wise man
विद्वान्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणरूपेण कर्तरि
गिराwith speech
गिरा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
गद्गदयाstammering; choked (with emotion)
गद्गदया:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootगद्गद (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् ‘गिरा’
विभुम्the Lord; the all-pervading one
विभुम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन