Shloka 28
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
दुःखशोकपरीता हि रेणुका त्वरुदन्मुहः / त्रिःसप्तकृत्वो हस्ताभ्यामुदरं समताडयत्
Transliteration
duḥkhaśokaparītā hi reṇukā tvarudanmuhaḥ / triḥsaptakṛtvo hastābhyāmudaraṃ samatāḍayat
Translation
Renuka, wahrlich umgeben von Leid und Kummer, weinte wiederholt; einundzwanzig Mal schlug sie mit beiden Händen auf ihren Bauch.
Word by Word
दुःख-शोक-परिताoverwhelmed by grief and sorrow
दुःख-शोक-परिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुःख (प्रातिपदिक) + शोक (प्रातिपदिक) + परीत (कृदन्त from परि+इ/√इ)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; तत्पुरुषः: दुःखशोकेन परिता (overcome by sorrow and grief)
हिindeed; for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/causal particle)
रेणुकाRenuka
रेणुका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरेणुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
त्वरुदन्-मुहःwith a face weeping in haste
त्वरुदन्-मुहः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्वरुदन् (कृदन्त from √रुद् with त्वर्/त्वरया?; 'quickly weeping') + मुह/मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्मधारयः: त्वरितं रुदन् मुखं यस्य/त्वरुदन्-मुखः; epithet of Renuka (gender mismatch in form suggests poetic/irregular; sense: 'with face quickly weeping')
त्रिःthrice
त्रिः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिः (अव्यय)
Formसंख्यावाचक-अव्यय (numeral adverb)
सप्त-कृत्वःseven times
सप्त-कृत्वः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसप्त (प्रातिपदिक) + कृत्वस्/कृत्वः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समासः; संख्यावाचक-अव्यय: 'seven times'
हस्ताभ्याम्with (both) hands
हस्ताभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), द्विवचन
उदरम्belly; abdomen
उदरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउदर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
समताडयत्struck; beat
समताडयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + ताड् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद