Shloka 6
Jamadagni, Brahmasva, and Royal Coercion (धेनुहरण-प्रसङ्गः / ब्रह्मस्व-अपरिहार्यत्वम्)
Devanagari script
जमदग्निरथ क्रोधाद्भाविकर्मप्रचोदितः / रुरोध तं यथाशक्ति विकर्षन्तं पायस्विनीम्
Transliteration
jamadagniratha krodhādbhāvikarmapracoditaḥ / rurodha taṃ yathāśakti vikarṣantaṃ pāyasvinīm
Translation
Da wurde auch Jamadagni zornig, vom künftigen Karma angetrieben, und hielt nach Kräften den auf, der die milchgebende Kuh fortzerrte.
Word by Word
jamadagniḥJamadagni
jamadagniḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjamadagni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom.), एकवचन
athathen
atha:
—
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-निपात (sequence/then)
krodhātfrom anger; out of anger
krodhāt:
Hetu (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootkrodha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Abl.), एकवचन; cause/source sense
bhāvikarma-pracoditaḥimpelled by impending fate/action
bhāvikarma-pracoditaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbhāvi + karma + pracodita (प्रातिपदिक); pracodita < pra-√cud (धातु)
Formसमास: तत्पुरुष (determinative); ‘bhāvi-karma’ (upcoming fate/action) + ‘pracodita’ (impelled); क्त-प्रत्यय, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; qualifying jamadagniḥ
rurodharestrained; stopped
rurodha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√rudh (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypePronoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Acc.), एकवचन
yathāśaktito the best of (his) ability
yathāśakti:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā + śakti (प्रातिपदिक/अव्ययभाव)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverb) ‘according to (one’s) power’
vikarṣantamdragging (her)
vikarṣantam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvi-√kṛṣ (धातु)
Formकृदन्त; शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया (Acc.), एकवचन; qualifying tam
pāyasvinīmPāyasvinī (the milk-giving cow)
pāyasvinīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpāyasvinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Acc.), एकवचन; epithet of the cow