Shloka 24
Jamadagni, Brahmasva, and Royal Coercion (धेनुहरण-प्रसङ्गः / ब्रह्मस्व-अपरिहार्यत्वम्)
Devanagari script
गत्वा समीपं नृपतेः प्रणम्यास्मै प्रशंसकृत् / तद्व्रत्तान्तमशेषेण व्याचचक्षे ससाध्वसः
Transliteration
gatvā samīpaṃ nṛpateḥ praṇamyāsmai praśaṃsakṛt / tadvrattāntamaśeṣeṇa vyācacakṣe sasādhvasaḥ
Translation
Er trat zum König, verneigte sich ehrfürchtig und berichtete, ihn lobpreisend, die ganze Begebenheit vollständig, von Furcht erfüllt.
Word by Word
gatvāhaving gone
gatvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावे क्रियाविशेषणम्; धातु: गम्
samīpamnear; vicinity
samīpam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsamīpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
nṛpateḥof the king
nṛpateḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootnṛpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
praṇamyahaving bowed
praṇamya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpra-ṇam (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावे; धातु: प्र-नम्
asmaito him
asmai:
Sampradāna (सम्प्रदान/चतुर्थी)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग (प्रसङ्गतः), चतुर्थी (सम्प्रदान), एकवचन
praśaṃsakṛtone who praised; praiser
praśaṃsakṛt:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpraśaṃsā + kṛ (प्रातिपदिक; समास)
Formतत्पुरुष-समास (प्रशंसां करोतीति), पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
tad-vṛttāntamthat account; that event
tad-vṛttāntam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + vṛttānta (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (तद् एव वृत्तान्तः), पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
aśeṣeṇacompletely; without remainder
aśeṣeṇa:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootaśeṣa (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (instrumental-used adverb), क्रियाविशेषणम्
vyācacakṣetold; related
vyācacakṣe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-ā-cakṣ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
sa-sādhvasaḥwith fear; fearful
sa-sādhvasaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (उपसर्ग/अव्यय) + sādhvasa (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (साध्वसेन सह), पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता-विशेषण), एकवचन