Shloka 17
Jamadagni, Brahmasva, and Royal Coercion (धेनुहरण-प्रसङ्गः / ब्रह्मस्व-अपरिहार्यत्वम्)
Devanagari script
आकृष्यमाणा बहुभिः कशाभिर्लगुडैरपि / हन्यमाना भृशं तैश्च चुक्रुधे च पयस्विनी
Transliteration
ākṛṣyamāṇā bahubhiḥ kaśābhirlaguḍairapi / hanyamānā bhṛśaṃ taiśca cukrudhe ca payasvinī
Translation
Da sie von vielen gezerrt und von ihnen heftig mit Peitschen und Knüppeln geschlagen wurde, geriet die milchreiche Kuh in Zorn.
Word by Word
आकृष्यमाणाbeing dragged
आकृष्यमाणा:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootकृष् (धातु) उपसर्ग-आ + शानच् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formवर्तमानकालिक कर्मणि कृदन्त (present passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being dragged’
बहुभिःby many
बहुभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण of कशाभिः/लगुडैः
कशाभिःwith whips
कशाभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
लगुडैःwith clubs
लगुडैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootलगुड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
अपिalso, even
अपि:
Sambandha/Avadharana (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि = ‘also/even’ (particle)
हन्यमानाbeing beaten
हन्यमाना:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootहन् (धातु) + शानच् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formवर्तमानकालिक कर्मणि कृदन्त (present passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being beaten’
भृशम्violently, greatly
भृशम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
तैःby them/with those
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; सर्वनाम
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
चुक्रुधेgrew angry
चुक्रुधे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्रुध् (धातु) + लिट्/आत्मनेपद
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; ‘became angry’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
पयस्विनीthe milch-cow
पयस्विनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपयस्विन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गुणवाचक-नाम (the milk-giving one)