Shloka 49
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
अज्ञातमुनयो मन्त्री राजानमनयांबुधौ / आत्मना सह दुर्बुद्धिर्लोहनौरिव मज्जयेत्
Transliteration
ajñātamunayo mantrī rājānamanayāṃbudhau / ātmanā saha durbuddhirlohanauriva majjayet
Translation
Wenn ein Minister, gleich einem unwissenden Muni, den König in den Ozean der Staatskunst führt, dann wird seine schlechte Einsicht ihn samt dem König versenken, wie ein Boot aus Eisen untergeht.
Word by Word
अज्ञात-मुनयःunknown sages
अज्ञात-मुनयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअज्ञात (कृदन्त, √ज्ञा) + मुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः कर्मधारयः (अज्ञाताः मुनयः)
मन्त्रीthe minister
मन्त्री:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
राजानम्the king
राजानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अनयत्led
अनयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√नी (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
अम्बुधौin the ocean
अम्बुधौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअम्बुधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
आत्मनाwith himself
आत्मना:
Sahakārī/Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
सहtogether with
सह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश/सह-प्रयोगः (with)
दुर्बुद्धिःthe foolish one
दुर्बुद्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर् + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
लोह-नौःan iron boat
लोह-नौः:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootलोह (प्रातिपदिक) + नौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोहेन निर्मिता नौः)
इवlike
इव:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-वाचक (comparative particle)
मज्जयेत्would sink / would cause to sink
मज्जयेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√मज्ज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; causative sense possible by context (to cause to sink)