Shloka 26
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
मुनिना समनुज्ञातो विनिष्क्रम्य तदाश्रमात् / सैन्यैः परिवृतः सर्वैः संप्रतस्थे पुरीं प्रति
Transliteration
muninā samanujñāto viniṣkramya tadāśramāt / sainyaiḥ parivṛtaḥ sarvaiḥ saṃpratasthe purīṃ prati
Translation
Nachdem der Weise ihm die Erlaubnis gegeben hatte, verließ er jene Einsiedelei; von allen Truppen umringt, brach er zur Stadt auf.
Word by Word
मुनिनाby the sage
मुनिना:
करण (Agent in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
समनुज्ञातःhaving been fully permitted
समनुज्ञातः:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-अनु-√ज्ञा (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
विनिष्क्रम्यhaving departed
विनिष्क्रम्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootवि-निस्-√क्रम् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त (Gerund/अव्ययभाव), अव्यय
तत्that
तत्:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th) एकवचन (समासपूर्वपद-रूप); आश्रमात् इत्यस्य विशेषणम्
आश्रमात्from the hermitage
आश्रमात्:
अपादान (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (ablative)
सैन्यैःwith troops
सैन्यैः:
सह/करण (Accompaniment/Instrument)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
परिवृतःsurrounded
परिवृतः:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि-√वृ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
सर्वैःby all
सर्वैः:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; सैन्यैः इत्यस्य विशेषणम्
संप्रतस्थेset out
संप्रतस्थे:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-√स्था (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
पुरीम्to the city
पुरीम्:
कर्म (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
दिशा/प्रति-सम्बन्ध (Directional)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preposition-like indeclinable)