Shloka 62
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
गृहैरमर्त्योचितसर्वसंपत्समन्वितैर्नेत्रमनो ऽभिरामैः / तस्याश्रमं सन्नगरोपमानं बभौ वधूभिश्चमनोहराभिः
Transliteration
gṛhairamartyocitasarvasaṃpatsamanvitairnetramano 'bhirāmaiḥ / tasyāśramaṃ sannagaropamānaṃ babhau vadhūbhiścamanoharābhiḥ
Translation
Mit Häusern, die Auge und Geist erfreuten, erfüllt von allem Wohlstand, wie er den Unsterblichen geziemt, und mit bezaubernden Frauen, erstrahlte sein Āśrama wie eine Stadt.
Word by Word
गृहैःwith houses
गृहैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्
अमर्त्योचितसर्वसंपत्समन्वितैःendowed with all riches befitting the gods
अमर्त्योचितसर्वसंपत्समन्वितैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootअमर्त्य + उचित + सर्व + संपत् + समन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; समन्वित (क्त) = endowed; तत्पुरुषः—अमर्त्योचित (fit for immortals) + सर्वसंपत् (all wealth)
नेत्रमनोऽभिरामैःpleasing to the eyes and mind
नेत्रमनोऽभिरामैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootनेत्र + मनस् + अभिराम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; तत्पुरुषः—नेत्रमनोः अभिरामः (pleasing to eye and mind)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम्; सर्वनाम
आश्रमम्hermitage
आश्रमम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
सन्नगरोपमानम्like a real city
सन्नगरोपमानम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसत्/सन् + नगर + उपमान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; तत्पुरुषः—सन्-नगर (true/real city) + उपमान (like/comparable)
बभौshone/appeared
बभौ:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√भा (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect) प्रथमपुरुषः एकवचनम्; परस्मैपदम्
वधूभिःwith brides/women
वधूभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवधू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
मनोहराभिःcharming
मनोहराभिः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमनोहर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; तत्पुरुषः—मनः हरति इति (charming)