Shloka 40
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
बिसांकुराणि शुभ्राणि स्वादूनि प्रजघास च / विक्रीड्य तोये सुचिरमुत्तीर्य सबलो नृपः
Transliteration
bisāṃkurāṇi śubhrāṇi svādūni prajaghāsa ca / vikrīḍya toye suciramuttīrya sabalo nṛpaḥ
Translation
...aß er weiße, süße Lotussprossen. Nachdem er lange im Wasser gespielt hatte, stieg der König mit seiner Armee heraus.
Word by Word
बिस-अङ्कुराणिlotus-stalk sprouts
बिस-अङ्कुराणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबिस + अङ्कुर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (षष्ठी-तत्पुरुष: बिसस्य अङ्कुराः), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
शुभ्राणिwhite
शुभ्राणि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशुभ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (बिस-अङ्कुराणि)
स्वादूनिsweet/tasty
स्वादूनि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस्वादु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम्
प्रजघासate
प्रजघास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootघस् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्सभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: प्र-
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
विक्रीड्यhaving played/sported
विक्रीड्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + क्रीड् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया
तोयेin the water
तोये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सुचिरम्for a long time
सुचिरम्:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootसुचिरम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: for a long time)
उत्तीर्यhaving come out/ascended (to the bank)
उत्तीर्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + तॄ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया
सबलःwith his forces
सबलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस + बल (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमास (यस्य बलं सः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (नृपः)
नृपःthe king
नृपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन