Shloka 19
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
यथा वन्मन्त्रतन्त्रोक्तक्रियासु विततासु च / ज्वलदग्निशिखाकारे तमस्तपनतेजसि
Transliteration
yathā vanmantratantroktakriyāsu vitatāsu ca / jvaladagniśikhākāre tamastapanatejasi
Translation
Wie im Wald die in Mantra und Tantra gelehrten Riten weit entfaltet vollzogen wurden, so verbrannte ein Glanz in Gestalt einer lodernden Flamme die Finsternis.
Word by Word
यथाas, just as
यथा:
Upamāna/Prakāra (उपमान/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान/प्रकारवाचक (comparative/manner adverb)
वन्indeed, surely
वन्:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवन् (अव्यय/निपात)
Formनिपात (particle), emphasis/assurance (eva-like)
मन्त्रmantra
मन्त्र:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, समासपूर्वपद
तन्त्रritual system/tantra
तन्त्र:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतन्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, समासपूर्वपद
उक्तprescribed, stated
उक्त:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), समासपूर्वपद; ‘said/prescribed’
क्रियासुin the rites/actions
क्रियासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), बहुवचन
विततासुspread out, extensive
विततासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवि-तन् (धातु) → वितत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), बहुवचन; विशेषण of ‘क्रियासु’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
ज्वलत्blazing
ज्वलत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootज्वल् (धातु) → ज्वलत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle/शतृ), समासपूर्वपद; ‘blazing’
अग्निfire
अग्नि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, समासपूर्वपद
शिखाflame, crest
शिखा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशिखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, समासपूर्वपद
आकारेin the form
आकारे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; ‘in the form/appearance’
तमःdarkness
तमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन; समासपूर्वपद
तपनburning
तपन:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतप् (धातु) → तपन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, समासपूर्वपद; ‘heating/burning’
तेजसिin the radiance
तेजसि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन