Shloka 59
Rāma’s Stuti of Śiva (Śarva) and the Theophany of the Three‑Eyed Lord
Devanagari script
इत्युक्त्वा तु गते तस्मिन्रामो वेगेन विस्मितः / पतितं द्विजपुत्रं तं कृपया व्यवपद्यत
Transliteration
ityuktvā tu gate tasminrāmo vegena vismitaḥ / patitaṃ dvijaputraṃ taṃ kṛpayā vyavapadyata
Translation
Nachdem er dies gesagt hatte und fortgegangen war, eilte Rāma, voller Staunen, aus Mitgefühl zu dem gefallenen Sohn des Brahmanen.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-समाप्तिसूचक (quotative)
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययकृदन्त; ‘having said’
तुthen/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)
गतेwhen (he) had gone
गते:
Adhikarana (अधिकरण; सप्तमी-absolute)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) सप्तमी एकवचन नपुंसक/पुं; लोके ‘गते’ = ‘when (he) had gone’ (locative absolute)
तस्मिन्in/when he (was gone)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
रामःRāma
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वेगेनwith suddenness/haste
वेगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; करण/हेतुवत् ‘with speed/impulse’
विस्मितःastonished
विस्मितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + स्मि (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; ‘astonished’
पतितम्fallen
पतितम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसक द्वितीया एकवचन; विशेषण of ‘द्विजपुत्रम्’
द्विज-पुत्रम्the brāhmaṇa’s son
द्विज-पुत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘द्विजस्य पुत्रः’
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
कृपयाwith compassion
कृपया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; हेतौ/साधने ‘out of compassion’
व्यवपद्यतapproached/attended
व्यवपद्यत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + अव + पद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; अर्थ: ‘approached/attended’