Shloka 44
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
परीत्यैवं वसुमतीं भार्गवः शंभुशासनात् / जगाम् भूयस्तं देशं यत्र पूर्वमुवास सः
Transliteration
parītyaivaṃ vasumatīṃ bhārgavaḥ śaṃbhuśāsanāt / jagām bhūyastaṃ deśaṃ yatra pūrvamuvāsa saḥ
Translation
So kehrte Bhārgava, nachdem er die Vasumatī umschritten hatte, auf Śambhus Geheiß wieder in das Land zurück, in dem er zuvor gewohnt hatte.
Word by Word
परीत्यhaving traversed
परीत्य:
Kriyā-pūrvakāla (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-इ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having gone around/having traversed’
एवम्thus
एवम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्): ‘thus’
वसुमतीम्the earth
वसुमतीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवसुमती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
भार्गवःBhārgava (descendant of Bhṛgu)
भार्गवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भृगुवंशज (patronymic)
शंभुशासनात्from Śambhu’s command
शंभुशासनात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootशंभु + शासन (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (‘command of Śambhu’); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
जगामwent
जगाम:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
भूयःagain
भूयः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय)
Formअव्यय (पुनरावृत्ति/क्रियाविशेषण): ‘again/further’
तम्that
तम्:
Karma-anvaya (कर्मान्वय)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् of ‘देशम्’
देशम्region/place
देशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय (सम्बन्ध/स्थानवाचक relative adverb): ‘where’
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक adverb): ‘formerly/before’
उवासdwelt
उवास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन