Shloka 43
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
स्वाधिवासं परित्यज्य भवता योदितः कथम् / इतो ऽन्यस्मिन् गामिष्यामि दूरे नाहं विशेषतः
Transliteration
svādhivāsaṃ parityajya bhavatā yoditaḥ katham / ito 'nyasmin gāmiṣyāmi dūre nāhaṃ viśeṣataḥ
Translation
Wie kannst du mir befehlen, meine eigene Wohnstätte zu verlassen? Von hier werde ich nicht weit an einen anderen Ort gehen, erst recht nicht.
Word by Word
स्वाधिवासम्my own residence
स्वाधिवासम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व + अधिवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; ‘स्वस्य अधिवासः’ (one’s own dwelling)
परित्यज्यhaving abandoned
परित्यज्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-√त्यज् (धातु) + ल्यप्
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund)
भवताby you
भवता:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; आदरार्थ-प्रयोग (honorific ‘by you’)
योदितः(I am) told/ordered
योदितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√वद् (धातु) + क्त (कृदन्त); उपसर्ग: यो- (here as sandhi form of ‘उदित/उदितः’ not applicable)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘उदितः/उक्तः’ अर्थे—‘told/ordered’
कथम्how?
कथम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक-अव्यय (interrogative adverb: how)
इतःfrom here
इतः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय)
Formअपादानार्थक-अव्यय (from here)
अन्यस्मिन्in another (place)
अन्यस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (Locative), एकवचन; विशेषण (in another [place])
गामिष्यामिI shall go
गामिष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
दूरेfar away
दूरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोग (at a distance)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (adverb: especially/particularly)