Shloka 56
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
विवृत्य मुनिमुख्येभ्यः श्रावयन्तं तपोनिधिम् / पितुः पितामहं द्दष्ट्वा रामस्तस्य महात्मनः
Transliteration
vivṛtya munimukhyebhyaḥ śrāvayantaṃ taponidhim / pituḥ pitāmahaṃ ddaṣṭvā rāmastasya mahātmanaḥ
Translation
Als Rama jenen Mahātman sah—einen Schatz der Askese—der den erhabenen Munis den Sinn entfaltete und vortrug, erkannte er ihn als den Großvater seines Vaters.
Word by Word
विवृत्यhaving explained
विवृत्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि+वृत् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund) = having explained/unfolded
मुनि-मुख्येभ्यःto the foremost sages
मुनि-मुख्येभ्यः:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः = to the chief sages
श्रावयन्तम्causing (them) to hear / reciting
श्रावयन्तम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) [णिच् causative: श्रावय]
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle) परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; causative = making (them) hear/reciting
तपो-निधिम्the treasure of austerity (great ascetic)
तपो-निधिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समासः = treasure of austerity (ascetic store)
पितुःof (his) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
पितामहम्grandfather
पितामहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund) = having seen
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
महात्मनःof the great-souled one
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन