Next Verse

Shloka 1

Śrāddha-kalpa: Dāna-phala-nirdeśa

Gifts in Śrāddha and Their Fruits

इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे ब्राह्मणपरीक्षा नाम पञ्चदशो ऽध्यायः // १५// बृहस्पतिरुवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि दानानि च फलानि च / तारणं सर्वभूतानां स्वर्गमार्गसुखावहम्

iti śrī brahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde śrāddhakalpe brāhmaṇaparīkṣā nāma pañcadaśo 'dhyāyaḥ // 15// bṛhaspatiruvāca ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dānāni ca phalāni ca / tāraṇaṃ sarvabhūtānāṃ svargamārgasukhāvaham

So steht im Śrī Brahmāṇḍa-Mahāpurāṇa, im von Vāyu verkündeten Mittelteil, im dritten Upoddhāta-pāda des Śrāddha-kalpa, das fünfzehnte Kapitel namens „Prüfung des Brāhmaṇa“. Bṛhaspati sprach: Von nun an werde ich die Gaben und ihre Früchte darlegen, die alle Wesen hinübertragen und die Wonne des Weges zum Himmel schenken.

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotation/closure particle (इति-प्रयोगः)
śrīrevered, auspicious
śrī:
Sambodhana/Upapada (सम्बोधन/उपपद)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन); honorific prefix
brahmāṇḍein the Brahmāṇḍa (Purāṇa)
brahmāṇḍe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbrahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी), Singular; place-context
mahāpurāṇein the great Purāṇa
mahāpurāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahāpurāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (सप्तमी), Singular; compound: mahā + purāṇa
vāyu-proktespoken by Vāyu
vāyu-prokte:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu + prokta (प्रातिपदिक; कृदन्त)
FormNeuter, Locative, Singular; past passive participle prokta (क्त) from √vac (वच्) ‘to speak’, with agent-noun vāyu; ‘spoken by Vāyu’
madhya-bhāgein the middle part
madhya-bhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhya + bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular; ‘in the middle section’
tṛtīyein the third
tṛtīye:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular; ordinal adjective agreeing with pāda/section
upoddhāta-pādein the introductory pāda
upoddhāta-pāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupoddhāta + pāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular; ‘in the introductory section (pāda)’
śrāddha-kalpein the śrāddha-kalpa
śrāddha-kalpe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrāddha + kalpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular; ‘in the śrāddha-ritual section’
brāhmaṇa-parīkṣā(called) ‘Examination of Brāhmaṇas’
brāhmaṇa-parīkṣā:
Viśeṣya (विशेष्य/title)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa + parīkṣā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; title-name
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/label)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
FormAvyaya; naming particle (नाम-प्रयोगः)
pañcadaśaḥfifteenth
pañcadaśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañcadaśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; numeral adjective ‘fifteenth’ (dvigu-based)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
bṛhaspatiḥBṛhaspati
bṛhaspatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbṛhaspati (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच् धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); parasmaipada
ataḥtherefore, hence
ataḥ:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootataḥ (अव्यय)
FormAvyaya; causal/ablatival adverb (तस्मात्-अर्थे)
paramfurther, next
param:
Karma (कर्म/goal of speech)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (द्वितीया), Singular; used adverbially ‘next/further’
pravakṣyāmiI shall explain
pravakṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + √vac (वच् धातु)
FormFuture (लृट्), 1st person (उत्तमपुरुष), Singular; parasmaipada
dānānigifts, donations
dānāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय)
phalānifruits, results
phalāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootphala (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Plural
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
tāraṇamdeliverance, saving
tāraṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottāraṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular; verbal noun from √tṝ (तॄ) ‘to ferry/save’
sarva-bhūtānāmof all beings
sarva-bhūtānām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootsarva + bhūta (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive (षष्ठी), Plural; ‘of all beings’
svarga-mārga-sukha-āvahambringing the happiness of the path to heaven
svarga-mārga-sukha-āvaham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvarga + mārga + sukha + āvaha (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular; compound adjective; āvaha ‘bringing’ (from ā+√vah (वह्) with aṇ/ṇvul-type adjectival formation); qualifying tāraṇam