Shloka 83
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
महालये पदं न्यस्तं महादेवेन धीमता / भूतानामनुकंपार्थं नास्तिकानां निदर्शनम्
Transliteration
mahālaye padaṃ nyastaṃ mahādevena dhīmatā / bhūtānāmanukaṃpārthaṃ nāstikānāṃ nidarśanam
Translation
In Mahālaya setzte der weise Mahādeva seinen heiligen Fußabdruck — aus Mitgefühl für die Bhūtas und als Zeichen für die Ungläubigen.
Word by Word
mahālayein Mahālaya (at the great abode/holy place)
mahālaye:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahālaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः महत्+आलय (महान् आलयः)
padama step/footprint/place
padam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (contextually कर्म)
nyastamplaced/set down
nyastam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootni-√as (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), भूतकर्मणि/कर्मणि प्रयोग; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘न्यस्त’ = placed
mahādevenaby Mahādeva (Śiva)
mahādevena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmahādeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ-करण), एकवचन; समासः महा+देव (महान् देवः)
dhīmatāby the wise/intelligent one
dhīmatā:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootdhīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (महादेवस्य)
bhūtānāmof beings/creatures
bhūtānām:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
anukampā-arthamfor the purpose of compassion
anukampā-artham:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootanukampā (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः अनुकम्पायाः अर्थः (purpose of compassion)
nāstikānāmof atheists/non-believers
nāstikānām:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnāstika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
nidarśanama demonstration/example
nidarśanam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnidarśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन