Shloka 57
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
अद्रिकाप्सरसा युक्तं विमानाधिष्ठितं दिवि / सा तेन व्यभिचारेण गगने नाप्रजारिणी
Transliteration
adrikāpsarasā yuktaṃ vimānādhiṣṭhitaṃ divi / sā tena vyabhicāreṇa gagane nāprajāriṇī
Translation
Mit der Apsarā Adrikā vereint, thronte sie im Himmel auf einem Vimāna; doch durch jenes Fehlverhalten konnte sie selbst im Luftraum keine Nachkommenschaft empfangen.
Word by Word
अद्रिका-अप्सरसाwith Adrīkā’s apsaras (nymph)
अद्रिका-अप्सरसा:
Sahakāraka (सह/साधन-भावः)
TypeNoun
Rootअद्रिका (प्रातिपदिक) + अप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/सह), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (अद्रिकायाः अप्सरसा = 'Adrīkā’s apsaras')
युक्तम्joined/connected
युक्तम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युक्त (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (past passive participle)
विमान-अधिष्ठितम्stationed in a vimāna
विमान-अधिष्ठितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविमान (प्रातिपदिक) + अधिष्ठित (अधि-स्था धातु → क्त कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (विमाने अधिष्ठितम् = 'situated in an aerial car')
दिविin heaven
दिवि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेनwith him / by that
तेन:
Sahakāraka/Hetu (सह/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
व्यभिचारेणby adultery/infidelity
व्यभिचारेण:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootव्यभिचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/हेतु), एकवचन
गगनेin the sky
गगने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगगन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अप्-प्रजारिणी(was) not moving in the waters
अप्-प्रजारिणी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअप् (प्रातिपदिक) + प्रजारिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (अप्सु प्रजारिणी = 'moving/going in waters'); 'न' इत्यनेन निषेधः