Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle

तथैव नाम्ना तेनासौ निरुक्तोक्तेन कर्मणा / एतत्तु त्रिकुमारीकं जगत्स्थावरजङ्ग मम्

tathaiva nāmnā tenāsau niruktoktena karmaṇā / etattu trikumārīkaṃ jagatsthāvarajaṅga mam

So wurde ihr aufgrund jener Tat, wie sie im Nirukta erklärt wird, eben dieser Name gegeben. Diese Begebenheit der „Drei Jungfrauen“ ist in der ganzen Welt berühmt, unter Unbewegtem und Bewegtem.

tathāthus, in that manner
tathā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya; manner adverb (prakāra-avyaya/प्रकार-अव्यय)
evaindeed, just
eva:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध-बोधक/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya; nipāta (emphatic particle/निपात)
nāmnāby name
nāmnā:
Karaṇa (करण/Instrument-means)
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsaka (neuter/नपुंसकलिङ्ग), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/तृतीया), Ekavacana
tenaby that
tena:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃ/Napuṃ, Tṛtīyā, Ekavacana
asaushe (that one)
asau:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
nirukta-uktenaby the etymologically stated
nirukta-uktena:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of karmaṇā)
TypeAdjective
Rootnirukta (प्रातिपदिक) + ukta (प्रातिपदिक) from √vac (धातु)
FormPuṃ/Napuṃ, Tṛtīyā, Ekavacana; tatpuruṣa: 'stated/uttered as an etymology (nirukta)'
karmaṇāby the act/deed
karmaṇā:
Karaṇa (करण/Instrument-cause)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsaka, Tṛtīyā, Ekavacana
etatthis
etat:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapuṃsaka, Prathamā/Dvitīyā (Nom/Acc/प्रथमा/द्वितीया), Ekavacana; here as subject with tu
tubut, indeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध-बोधक/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; adversative/contrastive particle (nipāta/निपात)
trikumārīkamthe tri-maiden (group of three maidens)
trikumārīkam:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण/Predicate nominative of etat)
TypeNoun
Roottri (प्रातिपदिक) + kumārī (प्रातिपदिक) + ka (प्रत्यय)
FormNapuṃsaka, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; dvigu-samāsa (द्विगु) 'group of three maidens' with -ka derivative
jagatworld
jagat:
Viśeṣya (विशेष्य/Head for compound)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsaka, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; used as helping member in compound
sthāvara-jaṅgamamstationary and moving
sthāvara-jaṅgamam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of jagat)
TypeAdjective
Rootsthāvara (प्रातिपदिक) + jaṅgama (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsaka, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; itaretara-dvandva (इतरेतर-द्वन्द्व) 'stationary and moving' used adjectivally for jagat
jagat-sthāvara-jaṅgamamthe world of immobile and mobile beings
jagat-sthāvara-jaṅgamam:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण/Predicate with etat)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + sthāvara-jaṅgama (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsaka, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; karmadhāraya: 'the world (consisting of) stationary and moving beings'
mamaof me, my
mama:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormṢaṣṭhī vibhakti (Genitive/षष्ठी), Ekavacana