Previous Verse
Next Verse

Shloka 91

Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)

पौलोम्यजनयत्पुत्रं ब्रह्मिष्ठं वशिनं द्विजम् / व्यादितः सो ऽष्टमे मासिगर्भः क्रूरेण रक्षसा

paulomyajanayatputraṃ brahmiṣṭhaṃ vaśinaṃ dvijam / vyāditaḥ so 'ṣṭame māsigarbhaḥ krūreṇa rakṣasā

Paulomī gebar einen dvija-Sohn, fest im Brahman und selbstbeherrscht. Doch im achten Monat wurde der Fötus von einem grausamen Rākṣasa aufgeschlitzt.

paulomīPaulomī (name)
paulomī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpaulomī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
ajanayatgave birth to/produced
ajanayat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद), causative sense (णिच्) ‘caused to be born/bore’
putrama son
putram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
brahmiṣṭhammost devoted to Brahman/very pious
brahmiṣṭham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbrahmiṣṭha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); superlative (इष्ठ) qualifying putram
vaśinamself-controlled
vaśinam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvaśin (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
dvijama twice-born (brahmin)
dvijam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); apposition to putram
vyāditaḥwas torn open
vyāditaḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvyā-√dā (धातु)
FormPast passive participle (क्त/कृत्), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); ‘torn open’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); pronoun
aṣṭamein the eighth
aṣṭame:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootaṣṭama (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुं), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); agrees with māsi
māsimonth
māsi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmāsa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
garbhaḥthe fetus/embryo
garbhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgarbha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
krūreṇaby a cruel
krūreṇa:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootkrūra (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुं), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन); qualifies rakṣasā
rakṣasāby a demon (rakṣasa)
rakṣasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootrakṣas (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुं), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)