Shloka 43
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
हुते समभवंस्तस्मिन्यद् ब्रह्माण इति श्रुतिः / मरीचिः प्रथमं तत्र मरीचिभ्यः समुत्थितः
Transliteration
hute samabhavaṃstasminyad brahmāṇa iti śrutiḥ / marīciḥ prathamaṃ tatra marīcibhyaḥ samutthitaḥ
Translation
In jenem Feueropfer, so bezeugt es die Śruti, offenbarte sich der, den man „Brahmā“ nennt. Dort erschien zuerst Marīci, als aus den Marīcis hervorgegangen gerühmt.
Word by Word
हुतेwhen/after the oblation was offered
हुते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootहु (धातु) → हुत (कृदन्त)
Formसप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (singular), नपुंसकलिङ्ग (neuter); क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘हुत’ used substantively; locative absolute sense
समभवन्came into being/arose
समभवन्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural); उपसर्ग: सम्+अव
तस्मिन्in that (sacrifice/oblation)
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (masc/neut)
यत्which/that
यत्:
सम्बन्ध (Sambandha/Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; relative pronoun
ब्रह्माणःthe Brahmās (Brahmā-like beings)
ब्रह्माणः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; पुंलिङ्ग (masculine)
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Sambandha/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निबन्धन अव्यय (quotative particle)
श्रुतिःthe tradition/heard statement
श्रुतिः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootश्रुति (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; स्त्रीलिङ्ग (feminine)
मरीचिःMarīci
मरीचिः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootमरीचि (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; पुंलिङ्ग
प्रथमम्first
प्रथमम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Adverbial qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; नपुंसकलिङ्ग; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
मरीचिभ्यःfrom the rays/Marīcis
मरीचिभ्यः:
अपादान (Apādāna/Ablative-source)
TypeNoun
Rootमरीचि (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (5th/पञ्चमी), बहुवचन; पुंलिङ्ग
समुत्थितःarisen/produced
समुत्थितः:
कर्ता (Kartā, as predicate adjective of Marīci)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → उत्थित (कृदन्त)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; पुंलिङ्ग; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) with उपसर्ग: सम्+उत्