Shloka 113
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
ऋष्यन्तरेषु वै बाह्या बहवोङ्गिरसः स्मृताः / मरीचेरपि वक्ष्यामि भेद मुत्तमपूरुषम्
Transliteration
ṛṣyantareṣu vai bāhyā bahavoṅgirasaḥ smṛtāḥ / marīcerapi vakṣyāmi bheda muttamapūruṣam
Translation
Auch in anderen Linien der Rishis werden viele Rishis aus dem Geschlecht des Aṅgiras in den Smṛtis genannt. Nun werde ich auch die Unterscheidung bezüglich Marīci darlegen, im Hinblick auf den höchsten Purusha.
Word by Word
ऋषि-अन्तरेषुamong other sages (in other rishis/lineages)
ऋषि-अन्तरेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootऋषि-अन्तर (प्रातिपदिक; ऋषि + अन्तर)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; स्थानाधिकरण (locative)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधानार्थ/खल्वर्थ (emphasis/indeed)
बाह्याःexternal/outer (others)
बाह्याः:
कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootबाह्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (अङ्गिरसः इति विशेष्ये), प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषण
बहवःmany
बहवः:
कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
अङ्गिरसःthe Aṅgirases (descendants of Aṅgiras)
अङ्गिरसः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्तृपद
स्मृताःare remembered/are said
स्मृताः:
विधेय/क्रिया (Predicate; passive)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय
मरीचेःof Marīci
मरीचेः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमरीचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थ (also/even)
वक्ष्यामिI shall tell
वक्ष्यामि:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future/लृट्), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
भेदम्the distinction/division
भेदम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootभेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म
उत्तम-पुरुषम्the supreme person
उत्तम-पुरुषम्:
कर्म (Karma/Object; in apposition to भेदम्)
TypeNoun
Rootउत्तम-पुरुष (प्रातिपदिक; उत्तम + पुरुष)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भेदम् इति विशेषण/विशेष्यभावे (appositional)