Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Nārāyaṇa-kavaca — The Armor of Lord Nārāyaṇa

चक्रं युगान्तानलतिग्मनेमि भ्रमत् समन्ताद् भगवत्प्रयुक्तम् । दन्दग्धि दन्दग्ध्यरिसैन्यमाशु कक्षं यथा वातसखो हुताश: ॥ २३ ॥

cakraṁ yugāntānala-tigma-nemi bhramat samantād bhagavat-prayuktam dandagdhi dandagdhy ari-sainyam āśu kakṣaṁ yathā vāta-sakho hutāśaḥ

Der Diskus des Höchsten Herrn, von Bhagavān in Bewegung gesetzt und in alle vier Richtungen kreisend, besitzt Schneiden so scharf wie das Vernichtungsfeuer am Ende der Weltzeit. Wie ein loderndes Feuer mit dem Wind als Gefährten dürres Gras zu Asche macht, so möge dieser Sudarśana-cakra unsere Feinde rasch zu Asche verbrennen.

चक्रम्the discus
चक्रम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc Singular); अत्र कर्तृरूपे (as subject)
युगान्तानलतिग्मनेमिwith a rim sharp like the fire at the end of an age
युगान्तानलतिग्मनेमि:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयुगान्त-अनल-तिग्म-नेमि (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-कर्मधारय (युगान्तानल इव तिग्मा नेमिः यस्य); नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; विशेषण (of cakram)
भ्रमत्spinning
भ्रमत्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभ्रम् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; विशेषण (spinning)
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (ablatival adverb: on all sides)
भगवत्प्रयुक्तम्set in motion by the Lord
भगवत्प्रयुक्तम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभगवत्-प्रयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (भगवता प्रयुक्तम्); प्रयुक्त = क्त-प्रत्यय (√युज्/प्र-युज् ‘to employ’); नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; विशेषण
दन्दग्धिburn!
दन्दग्धि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलोट्-लकार, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; छान्दस/वैदिक-रूप (दग्धि < दह्)
दन्दग्धिburn (again)!
दन्दग्धि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलोट्-लकार, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; पुनरुक्ति (emphatic repetition)
अरिसैन्यम्the army of enemies
अरिसैन्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअरी-सेन्य/सेना (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (अरिणां सैन्यम्); नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया-विभक्ति (Accusative Singular)
आशुquickly
आशु:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: quickly)
कक्षम्dry grass/thicket
कक्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया-विभक्ति (Accusative Singular)
यथाas
यथा:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (comparative particle: as/like)
वातसखःwind’s companion
वातसखः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवात-सख (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (वातः सखा यस्य—कर्मधारय/बहुव्रीहि-भावार्थः); पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा-विभक्ति
हुताशःfire
हुताशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहुताश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा-विभक्ति
I
Indra
B
Bhagavan (Narayana)
S
Sudarshana Chakra

FAQs

This verse prays that the Lord’s Sudarśana cakra, spinning on all sides, will swiftly burn hostile forces to ashes—showing it as a divine, all-directional protector employed by Bhagavān.

Indra faces grave danger from demonic opposition and, following the Narayana-kavacha taught through Vishvarupa, invokes the Lord’s weapons—especially the Sudarśana cakra—for invincible protection.

Cultivate steady remembrance of the Lord as your shield—through prayer, mantra, and disciplined conduct—so fear and hostility are “burned” by inner clarity, faith, and divine dependence.