Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Puṁsavana / Viṣṇu-vrata: Worship of Lakṣmī-Nārāyaṇa for Auspicious Progeny and Fortune

पतिं च परया भक्त्या महापुरुषचेतसा । प्रियैस्तैस्तैरुपनमेत् प्रेमशील: स्वयं पति: । बिभृयात् सर्वकर्माणि पत्‍न्या उच्चावचानि च ॥ १७ ॥

patiṁ ca parayā bhaktyā mahāpuruṣa-cetasā priyais tais tair upanamet prema-śīlaḥ svayaṁ patiḥ bibhṛyāt sarva-karmāṇi patnyā uccāvacāni ca

Indem die Ehefrau ihren Gatten als Vertreter der Höchsten Person annimmt, soll sie ihn mit unvermischter Bhakti verehren und ihm Prasāda darbringen. Der Ehemann, von ihrer Liebe erfreut, soll selbst die großen wie kleinen Angelegenheiten der Familie tragen.

पतिम्husband
पतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
परयाsupreme, intense
परया:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; विशेषणम् ‘भक्त्या’
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
महापुरुषचेतसाwith a mind fixed on the Supreme Person
महापुरुषचेतसा:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootमहापुरुष-चेतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (चेतस्), तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः—महापुरुषस्य चेतसा; विशेषणम् (भक्त्या/उपनमेत्-कर्तुः भावः)
प्रियैःwith pleasing (things)
प्रियैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; विशेषणम् ‘तैः’ (उपाय-भूतैः)
तैःwith those
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; सर्वनाम
तैःwith those (various)
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; पुनरुक्तिः (emphatic repetition)
उपनमेत्should bow/offer obeisance
उपनमेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-नम् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
प्रेमशीलःaffectionate by nature
प्रेमशीलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रेम-शील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः—प्रेम एव शीलं यस्य; विशेषणम् ‘पतिḥ’
स्वयम्himself
स्वयम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मनः/स्वतः (emphatic adverb)
पतिःthe husband
पतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
बिभृयात्should perform/undertake
बिभृयात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
सर्वकर्माणिall duties/acts
सर्वकर्माणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व-कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; कर्मधारयः—सर्वाणि कर्माणि
पत्‍न्याwith the wife
पत्‍न्या:
Saha (सह/साकं)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह/करण), एकवचन; सहार्थे (with the wife)
उच्चावचानिhigh and low (varied)
उच्चावचानि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउच्च-अवच (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्वः (इतरेतर)—उच्चानि च अवचानि च; विशेषणम् ‘कर्माणि’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)

The family relationship of husband and wife should be established spiritually according to the process mentioned above.

FAQs

This verse teaches mutual devotion-centered respect: the wife honors her husband with loving offerings while keeping her mind on the Supreme Lord, and the husband affectionately supports her in all responsibilities, big and small.

In Canto 6, Śukadeva explains dharma and vows like the Pumsavana observance, showing that bhakti is practiced not only in renunciation but also through purified conduct and mutual care within family life.

Keep spiritual focus (remembrance of the Lord) while practicing practical kindness: express respect and appreciation, and actively support each other’s daily responsibilities so the home becomes favorable for devotion.