Next Verse

Shloka 1

Indra’s Brahma-hatyā, Flight from Sin, and Purification by Aśvamedha

श्रीशुक उवाच वृत्रे हते त्रयो लोका विना शक्रेण भूरिद । सपाला ह्यभवन् सद्यो विज्वरा निर्वृतेन्द्रिया: ॥ १ ॥

śrī-śuka uvāca vṛtre hate trayo lokā vinā śakreṇa bhūrida sapālā hy abhavan sadyo vijvarā nirvṛtendriyāḥ

Śrī Śukadeva Gosvāmī sagte: O König, als Vṛtrāsura getötet wurde, waren alle herrschenden Gottheiten und alle anderen in den drei Planetensystemen sofort erfreut und frei von Sorgen – außer Indra.

श्री-शुकःŚrī Śuka
श्री-शुकः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + शुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (venerable Śuka)
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
वृत्रेwhen Vṛtra (was)
वृत्रे:
अधिकरण (Locative absolute)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (locative absolute with hate)
हतेslain
हते:
अधिकरण (Locative absolute)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; (when) slain
त्रयःthree
त्रयः:
विशेषण (Qualifier of lokāḥ)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
लोकाःworlds
लोकाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
विनाwithout
विना:
सम्बन्ध (Relational)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय (preposition: without; governs instrumental)
शक्रेणIndra (Śakra)
शक्रेण:
अपादान/वियोग (Separation; object of ‘without’)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (with vinā)
भूरिदO generous one
भूरिद:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootभूरिद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
स-पालाḥwith their guardians
स-पालाḥ:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of lokāḥ)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/सह) + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहि (having guardians/with protectors)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: indeed)
अभवन्became/were
अभवन्:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
सद्यःimmediately
सद्यः:
कालाधिकरण (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: immediately)
विज्वराःfree from fever/affliction
विज्वराः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of lokāḥ)
TypeAdjective
Rootवि + ज्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
निर्वृत-इन्द्रियाःwith tranquil senses
निर्वृत-इन्द्रियाः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of lokāḥ)
TypeAdjective
Rootनिर्वृत (प्रातिपदिक) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहि (whose senses are at peace)
V
Vṛtra (Vṛtrāsura)
I
Indra (Śakra)
M
Mahārāja Parīkṣit (bhūrida)

FAQs

This verse says that once Vṛtra was slain, the three worlds immediately became free from distress and felt peace and satisfaction, even though Indra was absent.

He highlights the extraordinary relief and restoration of order after Vṛtra’s fall—peace returned even in the unusual situation of Indra’s absence.

When the root cause of anxiety and disorder is removed, the mind and senses naturally settle; the verse points to seeking genuine causes and remedies rather than temporary distractions.