Next Verse

Shloka 1

Arjuna’s Lament, the End of the Yadus, and the Pāṇḍavas’ Departure

सूत उवाच एवं कृष्णसख: कृष्णो भ्रात्रा राज्ञा विकल्पित: । नानाशङ्कास्पदं रूपं कृष्णविश्लेषकर्शित: ॥ १ ॥

sūta uvāca evaṁ kṛṣṇa-sakhaḥ kṛṣṇo bhrātrā rājñā vikalpitaḥ nānā-śaṅkāspadaṁ rūpaṁ kṛṣṇa-viśleṣa-karśitaḥ

Sūta sprach: Über die spekulativen Fragen des Königs Yudhiṣṭhira hinaus war Arjuna, der berühmte Freund Śrī Kṛṣṇas, durch den Schmerz der Trennung von Kṛṣṇa tief gezeichnet; sein Anblick ließ vielerlei Zweifel aufkommen.

सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: thus)
कृष्णसखःKrishna’s friend
कृष्णसखः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृष्ण + सखि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: कृष्णस्य सखा
कृष्णःKrishna
कृष्णः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भ्रात्राby (his) brother
भ्रात्रा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्ति, एकवचन
राज्ञाby the king
राज्ञा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्ति, एकवचन
विकल्पितःagitated/perturbed
विकल्पितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + √कॢप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)
नानाvarious
नाना:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; बहुविधार्थक (various) — समासपूर्वपदत्वे अव्ययवत्
शङ्कास्पदम्a cause/ground of doubts
शङ्कास्पदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशङ्का + आस्पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: शङ्कायाः आस्पदम्
रूपम्form/appearance
रूपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृष्णविश्लेषकर्शितःemaciated by separation from Krishna
कृष्णविश्लेषकर्शितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृष्ण + विश्लेष + कर्शित (कृदन्त; √कृश्/कर्श् + क्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (हेतुगर्भ): कृष्णस्य विश्लेषेण कर्शितः

Being too much aggrieved, Arjuna practically became choked up, and therefore it was not possible for him to reply properly to the various speculative inquiries of Mahārāja Yudhiṣṭhira.

S
Suta Gosvami
K
Krishna
K
King Yudhishthira
B
Bhima (brother, implied)

FAQs

This verse shows that separation from Kṛṣṇa deeply afflicts even great devotees like King Yudhiṣṭhira, producing intense anxiety and many doubts—highlighting viraha as a powerful, transformative devotional experience.

Because Kṛṣṇa was no longer present with them; the king, tormented by Kṛṣṇa’s absence, began imagining many possibilities and appeared disturbed, prompting concern among those around him.

When doubts arise, recognize the heart’s need for deeper connection with Kṛṣṇa; respond by increasing sincere hearing, chanting, and remembrance rather than feeding speculation.