Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Kāliya-damana: Kṛṣṇa Subdues the Serpent and Purifies the Yamunā

गोप्योऽनुरक्तमनसो भगवत्यनन्ते तत्सौहृदस्मितविलोकगिर: स्मरन्त्य: । ग्रस्तेऽहिना प्रियतमे भृशदु:खतप्ता: शून्यं प्रियव्यतिहृतं दद‍ृशुस्त्रिलोकम् ॥ २० ॥

gopyo ’nurakta-manaso bhagavaty anante tat-sauhṛda-smita-viloka-giraḥ smarantyaḥ graste ’hinā priyatame bhṛśa-duḥkha-taptāḥ śūnyaṁ priya-vyatihṛtaṁ dadṛśus tri-lokam

Die jungen Gopīs, deren Geist stets an Kṛṣṇa, den grenzenlosen Bhagavān, gebunden war, erinnerten sich an Seine liebevolle Freundschaft, Sein Lächeln, Seine Blicke und Seine Worte; als sie den Geliebten in der Umklammerung der Schlange sahen, verbrannten sie in großem Schmerz und empfanden die drei Welten als leer, weil der Geliebte ihnen entrissen war.

गोप्यःthe gopīs
गोप्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगोपी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
अनुरक्त-मनसःwhose minds were attached
अनुरक्त-मनसः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुरक्त + मनस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; बहुव्रीहिः (अनुरक्तं मनः येषाम्) विशेषणम् (गोप्यः)
भगवतिin/for the Lord
भगवति:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्
अनन्तेthe Infinite (Ananta)
अनन्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्; भगवति इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन
तत्-सौहृद-स्मित-विलोक-गिरःhis friendship, smiles, looks and words
तत्-सौहृद-स्मित-विलोक-गिरः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् + सौहृद + स्मित + विलोक + गिर् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; समाहार-द्वन्द्व/बहुपदसमासः (his friendship, smiles, glances, words); कर्म (स्मरन्त्यः)
स्मरन्त्यःremembering
स्मरन्त्यः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
ग्रस्तेwhen (he was) seized
ग्रस्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootग्रस्त (प्रातिपदिक; √ग्रस् क्त)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
अहिनाby the serpent
अहिना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम्
प्रियतमेin (their) dearest one
प्रियतमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रियतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्; सम्बद्ध-सप्तमी (in the case of their dearest)
भृश-दुःख-तप्ताःburnt by intense sorrow
भृश-दुःख-तप्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभृश + दुःख + तप्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (taptāḥ) + तत्पुरुषसमासः (भृशं दुःखेन तप्ताः) विशेषणम् (गोप्यः)
शून्यम्empty
शून्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् (त्रिलोकम्)
प्रिय-व्यतिहृतम्deprived of the beloved
प्रिय-व्यतिहृतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रिय + व्यतिहृत (प्रातिपदिक; √हृ क्त, वि+अति)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; तत्पुरुषः (प्रियेण व्यतिहृतम् = deprived of the beloved) विशेषणम् (त्रिलोकम्)
ददृशुःsaw
ददृशुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect) प्रथमपुरुषः बहुवचनम्; परस्मैपदम्
त्रि-लोकम्the three worlds
त्रि-लोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; द्विगु-समासः (त्रयो लोकाः)
G
Gopīs
K
Kṛṣṇa
K
Kāliya (serpent)

FAQs

This verse describes their minds as fully attached to the unlimited Lord, constantly recalling His friendship, smiles, glances, and words, and feeling the whole world empty when He was seized by the serpent.

Because their entire happiness and meaning of life centered on Krishna; when He was forcibly removed from their sight, everything else—even the vast three worlds—felt void and joyless.

It teaches single-pointed remembrance: even in anxiety or loss, keep the mind fixed on Krishna’s qualities and pastimes, letting remembrance deepen devotion rather than weaken it.