Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Chaturtha Skandha, Shloka 2

Dhruva’s Benediction from Kuvera and His Ascension to Viṣṇuloka

Dhruvaloka

धनद उवाच भो भो: क्षत्रियदायाद परितुष्टोऽस्मि तेऽनघ । यत्त्वं पितामहादेशाद्वैरं दुस्त्यजमत्यज: ॥ २ ॥

dhanada uvāca bhoḥ bhoḥ kṣatriya-dāyāda parituṣṭo ’smi te ’nagha yat tvaṁ pitāmahādeśād vairaṁ dustyajam atyajaḥ

Kuvera, der Herr der Schatzkammer, sprach: O sündloser Sohn eines Kṣatriya, ich bin sehr zufrieden mit dir. Denn auf die Weisung deines Großvaters hin hast du die Feindschaft aufgegeben, obwohl sie so schwer abzulegen ist. Das erfreut mich sehr.

धनदःDhanada (Kubera)
धनदः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootधनद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भोःO!
भोः:
सम्बोधन (Address)
TypeIndeclinable
Rootभोः (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बोधन-निपात (vocative particle)
भोःO!
भोः:
सम्बोधन (Address)
TypeIndeclinable
Rootभोः (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बोधन-निपात
क्षत्रियदायादO heir of the Kṣatriyas
क्षत्रियदायाद:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootक्षत्रिय-दायाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (क्षत्रियस्य दायादः)
परितुष्टःpleased/satisfied
परितुष्टः:
प्रेडिकेट (Predicate of subject)
TypeVerb
Rootपरि-तुष् (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
अस्मिI am
अस्मि:
क्रिया (Copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present); उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन
तेof you/for you
ते:
सम्बन्ध (Possessor)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूप; अत्र षष्ठी (Genitive/6th) एकवचन
अनघO sinless one
अनघ:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootअनघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative), एकवचन
यत्because/that
यत्:
सम्बन्ध (Clause linker)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; यत्-सम्बन्धे (conjunction introducing reason/that)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन (Nominative singular)
पितामहादेशात्from the command of (your) grandfather
पितामहादेशात्:
अपादान (Apādāna/Source; cause)
TypeNoun
Rootपितामह-आदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पितामहस्य आदेशः)
वैरम्enmity
वैरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
दुस्त्यजम्hard to give up
दुस्त्यजम्:
विशेषण (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootदुस्-त्यज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/नञ्-न (दुस् + त्यज) = 'hard to abandon'; विशेष्य: वैरम्
अत्यजःyou abandoned/gave up
अत्यजः:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootअति-त्यज् (धातु)
Formलङ्/लिट्-सम्भाव्य? अत्र लङ् (Imperfect) रूपम्; मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
D
Dhanada (Kuvera)
D
Dhruva Maharaja
P
Pitamaha (Brahma)

FAQs

This verse praises Dhruva for abandoning even hard-to-give-up hostility, showing that forgiveness and freedom from vaira (enmity) are exalted devotee-qualities.

Kuvera is pleased because Dhruva followed his great-grandfather Brahma’s instruction and relinquished enmity, demonstrating restraint and devotionally guided conduct.

Practice dharmic restraint: honor wise guidance, consciously drop grudges, and choose reconciliation over retaliation—especially when anger feels justified.