Sutra 2
Devanagari script
मध्यमस्योत्तरे नवभागे राजवास्तुकं धनुःशतायाममर्धविस्तारम् पश्चिमार्धे तस्यान्तःपुरम् ॥ कZ_१०.१.०२ ॥
Transliteration
madhyamasyottare navabhāge rājavāstukaṃ dhanuḥśatāyāmam ardhavistāram paścimārdhe tasyāntaḥpuram
Translation
Im nördlichen Teil des mittleren Sektors, in der neunten Abteilung, soll der königliche Bezirk (rājavāstuka) angelegt werden—hundert Dhanus lang und halb so breit; in seiner westlichen Hälfte liegt der innere Palast (antaḥpura).
Word by Word
मध्यमस्यof the middle (section)
मध्यमस्य:
TypeNoun/Adjective
Rootमध्यम
Formषष्ठी-एकवचनम् (पुं/नपुं); विशेषण-प्रयोगः
उत्तरेin the northern (part)
उत्तरे:
TypeAdjective (used substantively)
Rootउत्तर
Formसप्तमी-एकवचनम् (नपुं); अधिकरणे
नवभागेin the nine-part division / in the ninth-part allotment
नवभागे:
TypeNoun
Rootनवभाग
Formसप्तमी-एकवचनम् (पुं); अधिकरणे
राजवास्तुकम्the royal building-site / royal precinct
राजवास्तुकम्:
TypeNoun
Rootराजवास्तुक
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (नपुं); विधेय/निर्देशार्थम्
धनुःशतa hundred dhanus (as a measure)
धनुःशत:
TypeNoun (measure)
Rootधनुस् + शत
Formसमास-पूर्वपद; परपदेन सह माप-सम्बन्धे
आयामम्length (extent)
आयामम्:
TypeNoun
Rootआयाम
Formद्वितीया-एकवचनम् (पुं); परिमाण-निर्देशे
अर्धविस्तारम्half-breadth (half the width)
अर्धविस्तारम्:
TypeNoun
Rootअर्ध + विस्तार
Formद्वितीया-एकवचनम् (पुं); परिमाण-निर्देशे
पश्चिमार्धेin the western half
पश्चिमार्धे:
TypeNoun
Rootपश्चिम + अर्ध
Formसप्तमी-एकवचनम् (पुं); अधिकरणे
तस्यof that (i.e., of it)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-एकवचनम् (पुं/नपुं); सम्बन्धे
अन्तःपुरम्the inner palace / women’s quarters
अन्तःपुरम्:
TypeNoun
Rootअन्तःपुर
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (नपुं); स्थान-निर्देशः
Entities Mentioned
R
rājavāstukaA
antaḥpuraFAQs
To enforce uniform security geometry (controlled approaches, predictable perimeters) and to integrate the palace into the broader defensive grid.