Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 8

तस्य पूर्वोत्तरं भागमाचार्यपुरोहितेज्यातोयस्थानं मन्त्रिणश्चावसेयुः पूर्वदक्षिणं भाग्ं महानसं हस्तिशाला कोष्ठागारं च ॥ कZ_०२.४.०८ ॥

tasya pūrvottaraṃ bhāgam ācāryapurohitejyātoyasthānaṃ mantriṇaś cāvaseyuḥ pūrvadakṣiṇaṃ bhāgaṃ mahānasaṃ hastiśālā koṣṭhāgāraṃ ca

In seinem nordöstlichen Bereich sollen die Quartiere des Lehrers (ācārya), die des Hofpriesters (purohita), der Ort für Verehrung und Wasser sowie die Wohnsitze der Minister liegen. In seinem südöstlichen Bereich sollen die große Küche, die Elefantenställe und die Speicherhäuser liegen.

तस्यof it / of that (building/complex)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-एकवचनम् (पुं/नपुं), सर्वनाम-प्रातिपदिक
पूर्वोत्तरम्the north‑eastern
पूर्वोत्तरम्:
TypeAdjective (directional)
Rootपूर्व + उत्तर
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; 'भागम्' इति विशेषणम्
भागम्portion/section
भागम्:
TypeNoun
Rootभाग
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्
आचार्यthe teacher (ācārya)
आचार्य:
TypeNoun
Rootआचार्य
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (समुच्चित-कर्तृपद-समूहस्य अङ्गम्)
पुरोहितthe chaplain/priest
पुरोहित:
TypeNoun
Rootपुरोहित
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (समुच्चित-कर्तृपद-समूहस्य अङ्गम्)
इज्याworship/ritual (service)
इज्या:
TypeNoun
Rootइज्या
Formप्रथमा-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गम् (समुच्चित-कर्तृपद-समूहस्य अङ्गम्)
तोयस्थानम्water-place / water facility
तोयस्थानम्:
TypeNoun
Rootतोय + स्थान
Formप्रथमा-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम् (समुच्चित-कर्तृपद-समूहस्य अङ्गम्)
मन्त्रिणःthe ministers
मन्त्रिणः:
TypeNoun
Rootमन्त्रिन्
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गम्
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्ययम्
आवसेयुःshould reside / should be located
आवसेयुः:
TypeVerb
Root√वस् (वास)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
पूर्वदक्षिणम्the south‑eastern
पूर्वदक्षिणम्:
TypeAdjective (directional)
Rootपूर्व + दक्षिण
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; 'भागम्' इति विशेषणम्
भागम्portion/section
भागम्:
TypeNoun
Rootभाग
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्
महानसम्kitchen
महानसम्:
TypeNoun
Rootमहानस
Formप्रथमा-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम् (समुच्चित-वस्तु-सूची)
हस्तिशालाelephant shed/stable
हस्तिशाला:
TypeNoun
Rootहस्ति + शाला
Formप्रथमा-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गम् (समुच्चित-वस्तु-सूची)
कोष्ठागारम्storehouse
कोष्ठागारम्:
TypeNoun
Rootकोष्ठ + आगार
Formप्रथमा-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम् (समुच्चित-वस्तु-सूची)
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्ययम्
Ā
ācārya
P
purohita
M
mantrin
M
mahānasa
H
hastiśālā
K
koṣṭhāgāra

FAQs

It reduces coordination costs and enables rapid consultation during crises—spatial proximity as an efficiency and security tool.

They form a logistics cluster: provisioning, animal power, and inventory control—easier to guard, audit, and service.