Sutra 2

Devanagari script

हस्त्यायामद्विगुणोत्सेधविष्कम्भायामां हस्तिनीस्थानाधिकां सप्रग्रीवां कुमारीसंग्रहां प्रान्मुखीमुदन्मुखीं वा शालां निवेशयेत् ॥ कZ_०२.३१.०२ ॥

Transliteration

hastyāyāma-dviguṇotsedha-viṣkambha-āyāmāṃ hastinī-sthānādhikāṃ sapragrīvāṃ kumārī-saṃgrahāṃ prānmukhīm udanmukhīṃ vā śālāṃ niveśayet

Translation

Er soll einen Elefantenstall errichten, dessen Höhe und Breite das Doppelte des Elefantenmaßes betragen, mit entsprechender Länge, und dabei etwas mehr Raum als für eine ausgewachsene Elefantenkuh erforderlich vorsehen; er soll eine Vorrichtung für den Vorderhals/Vorderteil haben, ein separates Gehege für junge Weibchen und nach Osten oder Norden ausgerichtet sein.

Word by Word

हस्ति-आयाम-द्वि-गुण-उत्सेध-विष्कम्भ-आयामाम्(a stable) whose length, height and breadth are each twice the elephant’s length

हस्तिनी-स्थान-अधिकाम्(a stable) larger than the space required for a female elephant’s standing place

स-प्रग्रीवाम्(a stable) provided with a projecting/raised front-neck (forepart)

कुमारी-संग्रहाम्(a stable) having a separate enclosure/arrangement for young female elephants

प्राक्-मुखीम्east-facing

उदक्-मुखीम्north-facing

वाor

शालाम्a stable/shed (elephant-stable)

निवेशयेत्should establish/build

Entities Mentioned

war elephants

juvenile elephants (kumārī)

FAQs

Why does Kautilya specify orientation (east/north) for stables?

Beyond auspicious convention, fixed orientation supports uniform planning, ventilation/light expectations, and inspectability across facilities—key for scalable administration.