पञ्चद्रोणे शालीनां द्वादशाढकं तण्डुलानां कलभभोजनमेकादशकं व्यालानाम् दशकमौपवाह्यानां नवकं साम्नाह्यानामष्टकं पत्तीनां सप्तकं मुख्यानां षट्कं देवीकुमाराणाम् पञ्चकं राज्ञामखण्डपरिशुद्धानां वा तुअण्डुलानां प्रस्थः ॥ कZ_०२.१५.४२ ॥
pañcadroṇe śālīnāṃ dvādaśāḍhakaṃ taṇḍulānāṃ kalabhabhojanam ekādaśakaṃ vyālānām daśakam aupavāhyānāṃ navakaṃ sāmnāhyānām aṣṭakaṃ pattīnāṃ saptakaṃ mukhyānāṃ ṣaṭkaṃ devīkumārāṇām pañcakaṃ rājñām akhaṇḍa-pariśuddhānāṃ vā taṇḍulānāṃ prasthaḥ
Aus fünf Droṇas (droṇa) śālī-Paddy beträgt der Standardertrag zwölf Āḍhakas Reis. Die festgesetzte Ausgabe an gekochtem Reis (in prastha, aus ganzem und gut gereinigtem Reis) beträgt: 11 für Elefantenställe (kalabha), 10 für Raubtiere (vyāla), 9 für Zug-/Lasttiere (aupavāhya), 8 für im gemeinsamen Haushalt Unterhaltene (sāmnāhya), 7 für die Infanterie (pattī), 6 für Vorarbeiter/Leiter (mukhya), 5 für Königinnen und Prinzen (devī-kumāra) sowie 5 für den König.
A formal ration hierarchy ties consumption to role and institutional need, enabling predictable budgeting and preventing discretionary favoritism or leakage.
It indicates a quality standard for official rations, supporting uniform provisioning and reducing scope for adulteration or substitution.