Previous Verse
Next Verse

Shloka 94

सप्तद्वीप-समुद्र-प्रमाणम्: प्लक्षादि-द्वीपवर्णनं, लोकालोक-सीमा, चन्द्र-समुद्र-वृद्धिक्षयः

लोकालोकस् ततः शैलो योजनायुतविस्तृतः उच्छ्रायेणापि तावन्ति सहस्राण्य् अचलो हि सः

lokālokas tataḥ śailo yojanāyutavistṛtaḥ ucchrāyeṇāpi tāvanti sahasrāṇy acalo hi saḥ

তার পরেই লোকালোক নামে পর্বত, যা দশ হাজার যোজন বিস্তৃত; উচ্চতাতেও তত সহস্র পর্যন্ত উত্থিত—সে অচল।

लोकालोकः(the) Lokāloka (mountain/region)
लोकालोकः:
Karta/Subject (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक + अलोक (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘लोक’ + ‘अलोक’ (लोकालोक-नाम पर्वतः/प्रदेशः)
ततःthen/from there
ततः:
Apadana/Sequence (Source/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमवाचक (from there/then)
शैलःmountain
शैलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
योजनायुतविस्तृतःspread over ten-thousand yojanas
योजनायुतविस्तृतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयोजन + अयुत + विस्तृत (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘योजन-अयुत-विस्तृत’ = योजनानाम् अयुतं (दशसहस्रम्) विस्तारेण युक्तः
उच्छ्रायेणin height/by elevation
उच्छ्रायेण:
Karana (Instrument/measure/करण)
TypeNoun
Rootउच्छ्राय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/तृतीया), एकवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
तावन्तिas many/as much
तावन्ति:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतावत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; परिमाणवाचक (so many/as much)
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
Pramana (Measure/परिमाण)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
अचलःimmovable/firm
अचलः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअचल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अचल’ = स्थिर/अचलित
हिindeed/for
हि:
Sambandha/Reason (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (reason/assurance)
सःhe/that (mountain)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

P
Parāśara
M
Maitreya
L
Lokāloka (mountain)

FAQs

Lokāloka is portrayed as a vast, immovable mountain marking a cosmic boundary—an architectural feature of the universe that separates ordered, illumined regions from the outer darkness.

He uses yojana-based dimensions, stating Lokāloka extends ten thousand yojanas in breadth and rises to an equal height, emphasizing the immense, structured scale of creation.

Even when Vishnu is not named in the verse, the described fixed order and stability of the cosmos reflect Vaishnava theology: the universe’s boundaries and laws ultimately rest upon the sovereignty of the Supreme Reality, Vishnu.