HomeVamana PuranaAdh. 36Shloka 1
Next Verse

Vamana Purana — Saptasarasvata Tirtha, Shloka 1

Harihara Revelation and the Tirtha-Glorification of Saptasarasvata in Kurukshetra

इति श्रीवामनपुराणे पञ्चत्रिंशो पुलस्त्य उवाच ततो मुरारिभवनं समभ्येत्य सुरास्ततः ऊचुर्देवं नमस्कृत्य जगत्संक्षुब्धिकारणम्

iti śrīvāmanapurāṇe pañcatriṃśo pulastya uvāca tato murāribhavanaṃ samabhyetya surāstataḥ ūcurdevaṃ namaskṛtya jagatsaṃkṣubdhikāraṇam

এইভাবে শ্রীবামনপুরাণে পঁয়ত্রিশতম অধ্যায় সমাপ্ত। পুলস্ত্য বললেন—তারপর দেবগণ মুরারির ভবনে গিয়ে, জগতের আলোড়নের কারণ সেই দেবকে প্রণাম করে, পরে বললেন।

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotative particle (इति-प्रयोग)
śrī-vāmana-purāṇein the Śrī Vāmana Purāṇa
śrī-vāmana-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootśrī + vāmana + purāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; समास: षष्ठी-तत्पुरुष (वामनस्य पुराणम्) with honorific śrī- (उपपद/पूर्वपद)
pañcatriṃśaḥthirty-fifth
pañcatriṃśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañcatriṃśat (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ordinal usage “35th” (संख्याविशेषण)
pulastyaḥPulastya
pulastyaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootpulastya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
tataḥthen
tataḥ:
Kāla/Anukrama (काल/क्रम)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
FormAvyaya; adverb of sequence (क्रमवाचक)
murāri-bhavanamthe abode of Murāri (Viṣṇu)
murāri-bhavanam:
Karma (कर्म/object of motion)
TypeNoun
Rootmurāri + bhavana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; समास: षष्ठी-तत्पुरुष (मुरारेश्/विष्णोः भवनम्)
samabhyetyahaving approached
samabhyetya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/gerund)
TypeIndeclinable
Rootsam-√i (इ धातु) (क्त्वान्त/अव्ययभाव)
FormAbsolutive (क्त्वा/ल्यप्), indeclinable; from sam + abhi + √i “to go/approach”
surāḥthe gods
surāḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
tataḥthen
tataḥ:
Kāla/Anukrama (काल/क्रम)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
FormAvyaya; adverb of sequence (क्रमवाचक)
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriyā (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)
devamto the god (Lord)
devam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
namaskṛtyahaving bowed/saluted
namaskṛtya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/gerund)
TypeIndeclinable
Rootnamas-√kṛ (कृ धातु) (क्त्वान्त)
FormAbsolutive (क्त्वा), indeclinable; “having saluted”
jagat-saṃkṣubdhi-kāraṇamthe cause of the agitation of the world
jagat-saṃkṣubdhi-kāraṇam:
Karma (कर्म/apposition to devam)
TypeNoun
Rootjagat + saṃkṣubdhi + kāraṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; समास: तत्पुरुष (जगतः संक्षुब्धेः कारणम्)
Pulastya speaking (to Nāradaper standard Vāmana Purāṇa framing)reporting the Devas’ approach and address to Viṣṇu (Murāri).
Vishnu (Murari)Devas (collective)
Frame structure (colophon and new adhyāya)Devas’ supplicationDivine causality behind cosmic disturbanceApproach to the Lord’s abode

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

It attributes ultimate causality to the Lord: even when the cosmos appears ‘agitated’ (saṃkṣubdha), the Purāṇic view frames such upheaval as within divine governance—either as līlā (divine play) or as corrective reordering of dharma.

In this isolated verse it is a theological ‘abode of Viṣṇu’ reference rather than a clearly identified earthly kṣetra. The Vāmana Purāṇa often anchors narratives in geography, but this line alone does not specify a named tirtha like Kurukṣetra or Sarasvatī.

Many Purāṇic manuscripts include colophons (‘iti… adhyāyaḥ’) as part of the transmitted text. They function as structural metadata, marking transitions and reaffirming the work’s identity and the speaking authority (here, Pulastya).